Полипы эндометрия: современные методы диагностики и принципы клинического ведения
Журнал: Re-health journal @re-health
Статья в выпуске: 4, 2026 года.
Бесплатный доступ
Полипы эндометрия представляют собой очаговые внутриматочные образования, состоящие из эндометриальных желёз, стромы и сосудов, которые могут сопровождаться аномальными маточными кровотечениями и репродуктивными нарушениями. Цель обзора — обобщить клинические проявления, факторы риска, современные методы диагностики и принципы ведения пациенток на основе избранных клинических рекомендаций и консенсусов. Трансвагинальное ультразвуковое исследование является методом визуализации первой линии; соногистерография с введением физиологического раствора и трёхмерное УЗИ применяются для уточнения неоднозначных находок. Гистероскопия обеспечивает прямую визуализацию и прицельное удаление образования, а гистопатологическое исследование подтверждает окончательный тканевой диагноз. Тактика определяется симптомами, менопаузальным статусом, онкологическими факторами риска и репродуктивными планами. Не каждый небольшой бессимптомный полип требует удаления; кровотечение в постменопаузе и подозрительные признаки требуют углублённого обследования.
Короткий адрес: https://sciup.org/14139465
IDS: 14139465
Endometrial Polyps: Modern Diagnostic Approaches and Principles of Clinical Management
Endometrial polyps are focal intrauterine lesions composed of endometrial glands, stroma and blood vessels and may present with abnormal uterine bleeding or reproductive concerns. This narrative review summarizes clinical manifestations, risk factors, diagnostic pathways and management strategies based on selected contemporary clinical guidelines and consensus statements. Transvaginal ultrasonography is the first-line imaging modality; saline-infusion sonohysterography and three-dimensional ultrasound may clarify uncertain findings. Hysteroscopy enables direct visualization and targeted sampling or resection, whereas histopathological examination establishes the definitive tissue diagnosis. Management should be individualized according to symptoms, menopausal status, risk of malignancy and fertility intentions. Not every small asymptomatic lesion requires removal, while postmenopausal bleeding and suspicious imaging findings warrant additional evaluation. An evidence-informed stepwise approach helps avoid both unnecessary intervention and delayed assessment of clinically important pathology.
Текст научной статьи Полипы эндометрия: современные методы диагностики и принципы клинического ведения
ENDOMETRIY POLIPLARI: ZAMONAVIY DIAGNOSTIKA VA KLINIK BOSHQARUV TAMOYILLARI
Annotatsiya
Endometriy poliplari bachadon bo‘shlig‘idagi bezlar, stroma va qon tomirlaridan tashkil topgan o‘choqli o‘sma-simon hosilalar bo‘lib, anormal bachadon qon ketishi va ayrim hollarda reproduktiv muammolar bilan namoyon bo‘ladi. Maqolaning maqsadi endometriy poliplarining klinik xususiyatlari, xavf omillari, differensial diagnostikasi va davolashga yondashuvlarni zamonaviy tavsiyalar asosida umumlashtirishdir. Tanlangan klinik qo‘llanmalar va mutaxassislar konsensuslari narrativ usulda tahlil qilindi. Transvaginal ultratovush tekshiruvi dastlabki tasvirlash usuli; diagnostik noaniqlikda tuzli eritma bilan sonogisterografiya va uch o‘lchamli UTT qo‘shimcha ma’lumot beradi. Histeroskopiya bachadon bo‘shlig‘ini bevosita ko‘rish va o‘choqdan maqsadli material olish imkonini beradi; olib tashlangan to‘qimaning gistopatologik tekshiruvi yakuniy tashxisni tasdiqlaydi. Taktika bemorning yoshi, alomatlari, menopauza holati, onkologik xavf omillari va reproduktiv rejalariga ko‘ra individuallashtirilishi kerak. Kichik, simptomsiz poliplarning barchasini jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash shart emas, biroq postmenopauzal qon ketishi yoki xavotirli belgilar mavjud bo‘lsa chuqurlashtirilgan baholash zarur. Xulosa: endometriy poliplarini oqilona boshqarish bosqichma-bosqich tasvirlash, histeroskopik aniqlashtirish va klinik xavfga asoslangan qaror qabul qilishni talab etadi.
Kalit so‘zlar: endometriy polipi; transvaginal ultratovush tekshiruvi; sonogisterografiya; histeroskopiya; anormal bachadon qon ketishi; gistopatologiya; polipektomiya.
Kirish
Endometriy polipi — endometriy bezlari, fibro-vaskulyar stroma va tomirlardan tashkil topgan, bachadon bo‘shlig‘iga yo‘nalgan o‘choqli hosila. Ular reproduktiv yoshda ham, menopauzadan keyin ham uchraydi; bir qismi simptomsiz bo‘lib, tasodifan UTTda aniqlanadi. Poliplarni bachadon bo‘yni (servikal) poliplaridan ajratish kerak: ularning anatomik kelib chiqishi, tekshiruv va boshqaruv yondashuvi bir xil emas [1, 2].
Endometriy poliplari bilan kelgan bemorlarning asosiy klinik muammolari anormal bachadon qon ketishi, postmenopauzal qon ketishi va ba’zan bepushtlik bilan bog‘liq tekshiruvlar hisoblanadi. Ko‘rilayotgan o‘choqning malign yoki premalign o‘zgarishga ega bo‘lish ehtimoli bemorning klinik kontekstiga bog‘liq. Shu sababli birgina o‘lchamga asoslangan universal “operatsiya qilish” qoidasi zamonaviy tavsiyalarga mos kelmaydi [1, 3].
Maqsad va sharh metodologiyasi
Maqsad — endometriy poliplariga oid morfologik tushunchalar, diagnostik bosqichlar, gistologik verifikatsiya va klinik qaror qabul qilish mezonlarini tanlangan nufuzli yo‘riqnomalar asosida tizimlashtirish. SOGC 2024 klinik qo‘llanmasi, ACOG histeroskopiyaga oid tavsiyalari, ISUOG endometriy ultratovush konsensusi va qo‘shimcha klinik tavsiyalar asosiy manbalar sifatida ishlatildi [1–4]. Mazkur ish narrativ sharhdir; oldindan ro‘yxatdan o‘tkazilgan protokol, tizimli ma’lumotlar bazasi qidiruvi yoki meta-tahlil o‘tkazilmagan.
Etiopatogenez va morfologik xususiyatlar
Polip tarkibida bezli elementlar, turli darajada fibrozlangan stroma va ko‘pincha qalin devorli qon tomirlari mavjud. Ularning rivojlanishida mahalliy gormonal javob, stromal-bezli o‘zgarishlar va individual klinik omillar rol o‘ynashi mumkin. Semizlik, metabolik omillar, menopauzadan keyingi davr va tamoksifen qabul qilish kabi holatlar anamnezda e’tiborga olinadi; biroq xavf omili mavjudligi alohida polipning malign ekanligini isbotlamaydi [1, 3].
Oddiy polip bilan atipik giperplaziya/endometriyal intraepitelial neoplaziya (EIN) yoki karsinoma o‘rtasidagi farq tasvirlash usuli bilangina ishonchli belgilanmaydi. Olingan to‘qima patolog tomonidan baholanib, polip ichida yoki atrofdagi endometriyda atipiya bor-yo‘qligi tekshirilishi lozim [1, 5].
Klinik ko‘rinishlar va xavfni baholash
Reproduktiv yoshda hayz oralig‘ida qon kelishi, uzoq yoki ko‘p hayz ko‘rish, ba’zan esa reproduktiv muammolar kuzatilishi mumkin. Postmenopauzada har qanday yangi bachadon qon ketishi faqat “polip” bilan izohlanmasligi, endometriyning boshqa patologiyalari ham baholanishi kerak. Simptomsiz poliplar esa turli sabablarga ko‘ra o‘tkazilgan UTTda aniqlanishi mumkin [1, 2].
Dastlabki baholashda yosh, menopauzal holat, qon ketish tavsifi, dori vositalari (ayniqsa tamoksifen), metabolik va onkologik xavf omillari, homiladorlik ehtimoli va reproduktiv maqsadlar qayd etiladi. 60 yosh va undan katta bo‘lgan, menopauzada qon ketayotgan yoki tamoksifen qabul qilayotgan bemorlar ginekologik tekshiruvga ustuvor yo‘naltiriladi [1].
Diagnostika: bosqichma-bosqich yondashuv
-
1. Transvaginal ultratovush tekshiruvi
-
2. Tuzli eritma bilan sonogisterografiya
-
3. Histeroskopiya va maqsadli rezeksiya
-
4. Endometriy biopsiyasi va gistopatologiya
Transvaginal UTT shubhali endometriy poliplarini dastlabki baholash uchun eng maqbul tasvirlash usullaridan biridir: u keng tarqalgan, nisbatan xavfsiz va bemorlar tomonidan yaxshi qabul qilinadi. Tekshiruvda endometriy qalinligi, bo‘shliqqa yo‘nalgan o‘choq, shakl, kontur, o‘lcham, echogenlik va rangli Dopplerdagi qon ta’minoti tavsiflanadi. Reproduktiv yoshda tekshiruvni hayz tugagach, endometriy yupqa bo‘lgan erta proliferativ davrda o‘tkazish ko‘pincha qulay [1, 4, 6].
Polip ko‘pincha chegaralangan echogen o‘choq sifatida ko‘rinadi; ayrim hollarda o‘choqqa kiruvchi bitta dominant tomir aniqlanishi mumkin. Bunday belgi tashxisga yordam beradi, lekin malign jarayonni istisno qilmaydi va gistologik xulosa o‘rnini bosmaydi. Vizualizatsiyaga sikl bosqichi, birga kechuvchi mioma, adenomiоz, qon ivindilari va texnik omillar ta’sir ko‘rsatadi [4].
Saline-infusion sonohysterography (SIS) bachadon bo‘shlig‘iga steril fiziologik eritma yuborib, o‘choq chegaralari, birikish asosi va bachadon bo‘shlig‘i anatomiyasini yaqqolroq tasvirlash imkonini beradi. U oddiy UTT natijasi noaniq bo‘lganda foydali; uch o‘lchamli UTT bilan birga o‘tkazilishi ham mumkin. SIS tasvirlash usuli bo‘lib, to‘qimaning gistologik tabiatini mustaqil tasdiqlamaydi. Homiladorlik va faol chanoq infeksiyasida usul qo‘llanmaydi [1, 4].
Histeroskopiya bachadon bo‘shlig‘ini bevosita ko‘rish, o‘choqning kelib chiqish joyi va shaklini baholash hamda zaruratga ko‘ra polipni maqsadli olib tashlash imkonini beradi. SOGC va ACOG ma’lumotlariga ko‘ra, shubhali o‘choqli patologiyada histeroskopiya ostidagi maqsadli tekshiruv yoki rezeksiya ko‘r-ko‘rona kuretajdan afzaldir [1, 2]. Ko‘pincha ofis histeroskopiyasi mumkin, ammo tanlov polip hajmi, klinik holat, bemor roziligi va mavjud jihozlarga bog‘liq.
Ko‘r-ko‘rona aspiratsion biopsiya yoki kuretaj o‘choqli polipni o‘tkazib yuborishi mumkin; shu sababli aynan polipni aniqlash uchun yakka diagnostik usul sifatida tavsiya etilmaydi [1, 2]. Biroq endometriyning diffuz patologiyasini baholash kabi boshqa klinik vaziyatlarda biopsiyaning o‘z o‘rni bor. Rezeksiya materialini gistopatologik tekshirish polip, giperplaziya, atipiya va malign o‘zgarishlarni farqlash uchun muhimdir [5].
Jadval-1
|
Diagnostik usullarning solishtirma xususiyatlari |
||
|
Usul |
Asosiy imkoniyat |
Muhim cheklov |
|
Transvaginal UTT |
Birlamchi baholash, o‘lcham va Doppler belgilar |
Gistologik tasdiq bermaydi |
|
Sonogisterografiya (SIS) |
Bachadon bo‘shlig‘i va o‘choq chegaralarini aniqroq ko‘rsatish |
Invazivroq; namunani olmaydi |
|
Histeroskopiya |
Bevosita ko‘rish, maqsadli biopsiya/reseksiya |
Jihoz, malaka va invaziv muolaja talab etadi |
|
Gistopatologiya |
To‘qimaning yakuniy morfologik tashxisi |
Material olinishi shart; tanlanma xatosi mumkin |
Davolash taktikasi: individuallashtirish
Gormonal davo ayrim bemorlarda qon ketishi kabi simptomlarni nazorat qilishda yordam berishi mumkin, biroq polipni ishonchli yo‘qotishning universal usuli sifatida talqin qilinmasligi lozim. Olib tashlangan materialni patologik tekshirish zarur. Atipik giperplaziya yoki malignlik aniqlanganda tashxis va davolash algoritmi alohida onkoginekologik standartlarga muvofiq belgilanadi [1, 5].
Klinik qaror qabul qilishning amaliy algoritmi
-
1. Anamnez va xavf: qon ketishi, menopauza, yosh, dori vositalari, fertilitet rejalarini aniqlash.
-
2. Transvaginal UTT: o‘choqni standartlashtirilgan tavsiflash, kerak bo‘lsa Doppler ishlatish.
-
3. Noaniq tasvirda: SIS yoki 3D UTT imkoniyatini ko‘rib chiqish.
-
4. Simptom yoki yuqori xavfda: histeroskopiya, maqsadli rezeksiya va gistopatologik tekshiruv.
-
5. Simptomsiz past xavfli holatda: kuzatuv yoki histeroskopiyani bemor bilan birgalikda tanlash.
-
6. Atipiya/malign o‘zgarish bo‘lsa: onkoginekologik baholash va tegishli davolash.
Muhokama
Zamonaviy diagnostik yondashuvning asosiy jihati tasvirlash va gistopatologiyaning turlicha vazifalarini ajratishdir. Ultratovush tekshiruvi patologiya ehtimolini aniqlaydi, histeroskopiya uning joylashuvi va ko‘rinishini bevosita baholaydi, gistologiya esa to‘qima tarkibini tasdiqlaydi. Ushbu bosqichlarni bir-birining o‘rniga qo‘yish noto‘g‘ri tashxis va noo‘rin davolashga olib kelishi mumkin [1, 2, 4].
Poliplar bilan bog‘liq reproduktiv natijalarni baholashda assotsiatsiyani sababiy bog‘liqlikdan ajratish zarur: har bir polip bepushtlikning yagona sababi emas, har bir polipektomiya esa homiladorlik ehtimolini albatta oshiradi deb aytib bo‘lmaydi. Qaror boshqa ginekologik omillar va rejalashtirilayotgan reproduktiv muolajalar bilan birga qabul qilinadi [1, 6].
Ushbu maqola narrativ sharh sifatida yozilgan va barcha tadqiqotlarni qamrab oluvchi tizimli qidiruv hamda metodik sifatni formal baholashni o‘z ichiga olmaydi. Keltirilgan klinik tamoyillar bemorni individual tekshirish o‘rnini bosmaydi; mahalliy klinik protokollar, resurslar va mutaxassis bahosi bilan moslashtiriladi.
Xulosa
Endometriy poliplarining diagnostikasi anormal bachadon qon ketishi va reproduktiv shikoyatlarni klinik baholashdan boshlanadi. Transvaginal UTT birlamchi usul, SIS tasviriy aniqlashtirish vositasi, histeroskopiya esa o‘choqni bevosita ko‘rish va maqsadli olib tashlashning asosiy metodidir. Yakuniy morfologik tashxis olib tashlangan to‘qimaning gistopatologik tekshiruvi bilan tasdiqlanadi. Kuzatuv va operativ davo o‘rtasidagi tanlov simptomlar, menopauza, xavf omillari va fertilitet rejalariga asoslanishi lozim. Shu asosda bosqichma-bosqich, dalillarga tayanadigan yondashuv ortiqcha invaziv muolajalarning oldini olish va xavfli patologiyani o‘z vaqtida aniqlash imkonini beradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
doi:10.1097/AOG.0000000000003713. guidance/committee-opinion/articles/2020/03/the-use-of-hysteroscopy-for-the-diagnosis-and-treatment-of-intrauterine-pathology
RHJ-4-2026