Монастырь Сарьдагийн Хийд Ундур Гэгэна Дзанабазара и искусство глиняных буддийских скульптур

Бесплатный доступ

В рамках проекта «Городища Монголии XVII века», под руководством академика С. Чулуун, в период 2013-2020 гг. в Эрдэнэ сомоне Центрального аймака работала экспедиция Института истории и этнологии Академии наук Монголии. В результате археологических экспедиций были вновь обнаружены и исследованы материалы, связанные с историей Монголии XVII в., а именно с такими ее аспектами, как монгольский буддизм, городское планирование, архитектура и история искусства. Эти материалы были введены в научный оборот, что является значительным вкладом в исследованиях, относящихся к указанному периоду. В данной статье рассматриваются скульптурные произведения Ундур Гэгэна Дзанабазара, основываясь на данных письменных источников и результатах археологических исследований. Строительство монастыря Рибогеджайлин Гандан Шаддувлин (Тиб.: ^•q^lP^q-^-q^-iq-Sp-i; Wylie: ri bo dge rgyas dga' ldan bshad sgrub gling), ныне известного как монастырь Сарьдагийн хийд, датируется 1654-1686 гг. Монастырь был построен первым халхасским Богдо Гэгэном Жавзандамба хутугтом Ундур Гэгэн Дзанабазаром. В статье рассматривается проблема глиняных скульптур буддийских божеств, связанных с творчеством и произведениями Ундур Гэгэна Дзанабазара, которые были обнаружены в ходе археологических раскопок, проведенных на месте развалин монастыря. Высказывается предположение о том, что данный монастырь являлся главным художественным центром творчества Ундур Гэгэна Дзанабазара.

Еще

Ундур гэгэн дзанабазар, сарьдагийн хийд, буддийское искусство, гончарное искусство, буддийская скульптура

Короткий адрес: https://sciup.org/170206396

IDR: 170206396   |   УДК: [730.03:24](517.3)   |   DOI: 10.31443/2541-8874-2024-2-30-28-42

Сарьдагийн Хийд monastery of Undur Gegen Dzanabazar and art of the Buddhist clay sculptures

Within the framework of the project «The settlements of Mongolia of the XVII century», led by the academician S. Chuluun, the expedition of the Institute of History and Ethnology of the Academy of Sciences of Mongolia worked in the Erdene somon of the Central aimag in 2013-2020. As the result of the archaeological expeditions, the materials connected with the history of Mongolia in the XVII century as the Mongolian Buddhism, urban planning, architecture and art history were rediscovered and explored. The results were introduced into scientific circulation and conributed significantly to the research of this period. The article considers the sculptural works of Undur Gegen Dzanabazar on the basis of the data from the written sources and results of the archaeological research. The construction of the Ribogejaylin Gandan Shadduvlin Monastery (in Tib.: Wylie: ri bo dge rgyas dga' ldan bshad sgrub gling), now known as Сарьдагийн хийд monastery, dates back to 1654-1686. The monastery was built by the first Khalkha Bogdo Gegen Zhavzandamba hhutugt Undur Gegen Dzanabazar. The article considers the problem of the clay sculptures of the Buddhist deities connected with the creativity and works of Undur Gegen Dzanabazar, which were discovered during the archaeological excavations made at the site of the monastrery ruins. It is suggested that this monastery had been the main artistic center of the creativity of Undur Gegen Dzanabazar.

Еще

Список литературы Монастырь Сарьдагийн Хийд Ундур Гэгэна Дзанабазара и искусство глиняных буддийских скульптур

  • Чулуун С. Түүхийн судалгаан дахь Сарьдагийн хийд: эрэл хайгуул, саад бэрхшээл // Сарьдагийн хийд: Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн хүрээ түүх-археологийн судалгаа. Эрхэлсэн С. Чулуун. Уб., 2019. Т. 11-46.
  • Елихина Ю. И. Эрмитаж музей дэх Сарьдагийн хийдийн дурсгал // Сарьдагийн хийд: Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн хүрээ. Эрхэлсэн С. Чулуун. Уб., 2019. Т. 429-478.
  • Пэрлээ Х. Монгол ард улсын эрт дундад үеийн хот суурины товчоон. УБ., 1961.
  • Эрдэнэбат У. Сарьдагийн хийд // Түүхийн судлал сэтгүүл. Tomus XXIX. Fasc. 12. Уб., 1995.
  • Сарьдагийн хийд: Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн хүрээ түүх-археологийн судалгаа. Эрхэлсэн С. Чулуун. Уб., 2019.
  • Сономцэрэн Л. Монгол дархны урлаг. Уб., 1972. Т. 26.
  • Ичинноров С. Өндөр гэгээн Занабазар. (Юнеско-гийн Монголын үндэсний комиссоос эрхлэн гарав). Уб., 1995.
  • Эрдэнэзуугийн намтар оршвой. Удиртгал бичиж, галиглаж, эрдэм шинжилгээний тайлбар үйлдсэн Н. Хатанбаатар. УБ., 2019.
  • Оюунбилэг З., Нямдаваа О. Монголын архитектур. УБ., 2016.
  • Өндөр гэгээний намтрууд оршвой. Эрхлэн нийтлүүлсэн Ш. Бира. УБ., 1995.
  • Гүнчин-Иш Ц. Өндөр гэгээн Занабазарын урлал: хийц ба бурхад // Сарьдагийн хийд: Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн хүрээ түүх-археологийн судалгаа. Эрхэлсэн С. Чулуун. Уб., 2019.
  • Уранчимэг Ц. Монголын Их Хүрээ хийдийн Буддын шашны урлаг. УБ., 2016.
  • Чулуун С., Энхтуул Ч., Уртнасан Э. Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутаг дахь Сарьдагийн хийдэд ажилласан тайлан / Түүх, угсаатны зүйн хүрээлэнгийн Баримт мэдээллийн төв. УБ., 2014.
  • Чулуун С., Энхтуул Ч., Уртнасан Э. Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутаг дахь Сарьдагийн хийдийн туурьт явуулсан малтлага судалгааны ажлын 2015 оны тайлан / Түүх, угсаатны зүйн хүрээлэнгийн Баримт мэдээллийн төв. УБ., 2015.
  • Содномсүрэн Ц. Идрийн жавхаа бүрдсэн он жилүүд. УБ., 2015.
  • Гүнчин-Иш Ц. Сарьдагийн хийд дэх шавар урлал // Сарьдагийн хийд Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн хүрээ түүх-археологийн судалгаа. Эрхэлсэн С. Чулуун. УБ., 2020.
Еще