Lise Öğrencilerinin Voleybola Yönelik Tutumları ve Günlük Yaşamlarında Voleybolun Yeri

GİRİŞ

Spor, kişinin dinamik sosyal çevrelere katılmasına imkân sağlayan sosyal bir etkinliktir. Bu yönüyle bireyin sosyalleşmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Çağdaş toplumlarda spor genellikle kolektif bir etkinliktir. Dolayısıyla spor yapan kişilerin farklı insanlar ile sosyal ilişkide bulunduğu aşikârdır. Spor, kişinin kendi kısıtlı dünyasından çıkarak farklı yerlerde, farklı inançları ve fikirleri olan kişiler ile iletişimde bulunmasına, onlardan etkilenmesine ve onları etkilemesine imkân sunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında sporun, yeni arkadaşlık ilişkilerinin oluşmasına, pekişmesine yardımcı olduğu söylenebilir (Çaha, 1999). Bireyin sosyalleşmesine bu denli etki eden sporun çeşitli branşları vardır. Bu branşlardan biri voleyboldur.

Voleybol bireyin kişiliğini, zekâsını, mücadele arzusunu ve grup hâlinde çalışma isteğini geliştiren ve öz güvenini yükselten bir branştır. (Aslan, 1979). Bunun yanı sıra yer kısıtlaması olmadan kapalı ve açık alanlarda, kırlarda, salonlarda oynanabilen bir oyundur ve malzemeleri rahatlıkla temin edilebilir. Ayrıca sporcunun bedensel, zihinsel ve ruhsal açıdan çok yönlü ve dengeli çalışmasını, serbest zamanlarını değerlendirmesini sağlar. Oyun kuralları kolay anlaşılır ve sadedir. Bu yönleriyle voleybol, Türkiye’de cinsiyet farkı gözetmeksizin her yaştaki bireyin severek oynadığı bir oyundur.

Voleybol, Türkiye’ye 1919 yılında Amerikalılar tarafından bir spor dalı olarak getirilmiş, tanıtılmış ve halka benimsetilmiştir. Ülkeye yayılışında Dr. Deaver ve o zamanların erkek öğretmen okulu beden eğitimi öğretmenlerinden Selim Sırrı Tarcan’ın etkisi büyüktür. Voleybol ilk kez bir okul sporu olarak Kabataş Erkek Lisesi’nde oynanmış devamında Galatasaray, Vefa ve İstanbul liseleri voleybol fileleri kurarak bu spor branşında başarılı oyunlar ortaya koymuşlardır (Güven, 1982). 21. yüzyılda da lise öğrencileri beden eğitimi dersleri kapsamında voleybol sporunu öğrenirler ve bu sporda başarılı olan öğrenciler okulun voleybol takımında yer alma şansını elde ederler. Ayrıca voleybola yönelik olumlu tutum sergileyen lise öğrencileri bu spora okul dışında günlük yaşantılarında da belli ölçülerde yer vermeye çalışabilirler. Bu düşünceden hareketle gerçekleştirilen bu araştırmada lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumları ve günlük yaşamlarında voleybolun yerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Literatürde yer alan çalışmalar (Palao vd., 2004; Efe vd., 2008; Esen, 2010; Okazaki vd., 2011; Batmaz vd., 2013; Ölçücü vd., 2014; Özdemir ve Abakay, 2017; Çiloğlu, 2019; Güneş vd., 2019; Silva vd., 2019; Mahedero vd., 2021; Temiz, 2021) incelendiğinde lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarını ve günlük yaşamlarında voleybolun yerini araştıran herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Söz konusu durum, literatür açısından bir eksiklik olarak görülmüş ve bu noktadan yola çıkarak bu araştırma konusunun ele alınması gerekli görülmüştür. Çalışmanın benzer araştırmalar yapan araştırmacılara yol göstereceği ve literatüre katkısı olacağı düşünülmektedir.

AMAÇ

Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarının ve voleybolun öğrencilerin günlük yaşamındaki yerinin araştırılmasıdır. Söz konusu amaç kapsamında aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır:

• •    Lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumları cinsiyete göre farklılık göstermekte midir?

• •    Lise öğrencilerinin voleybola yönelik görüşleri nelerdir?

• •    Lise öğrencileri voleybol branşındaki kazanımlarını günlük yaşama ne ölçüde aktarabilmektedir?

YÖNTEM

Lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarının ve voleybolun öğrencilerin günlük yaşamlarındaki yerinin irdelenmesinin amaçlandığı bu araştırmada karma araştırma yönteminden faydalanılmıştır. Karma araştırma yöntemi, nicel ve nitel verilerin birlikte toplandığı çok yönlü araştırmalarda kullanılmaktadır (Creswell ve Clark, 2017). Bu çalışmada karma araştırma yönteminin tercih edilmesinin sebebi, verilerin görüşme formu ve ölçek aracılığıyla toplanması, verilerin çözümlenmesinde nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanılmasıdır. Bu araştırma Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’nun 28.12.2022 tarih ve 320 sayılı etik kurul kararı kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Desen

Çalışmada karma desenlerden sıralı açımlayıcı desen kullanılmıştır. Sıralı açımlayıcı desen; öncelikle nicel verilerin, ardından nitel verilerin toplandığı çalışmalarda kullanılmaktadır (Creswell ve Clark, 2017). Bu çalışmada sıralı açımlayıcı desenin tercih edilmesindeki sebep, çalışmada öncelikle ölçek ile nicel verilerin toplanarak çözümlenmiş olması ve ardından öğrencilerin görüşlerine başvurmak için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak nitel verilerin toplanıp çözümlenmesidir.

Çalışma Grubu

Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye’nin Ağrı ilinin sınırları içerisinde öğrenim görmekte olan lise öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubu, nicel verilerin toplandığı katılımcı grup ve görüşme yapılan katılımcı grup olmak üzere iki boyutludur. Çalışmaya katılım, gönüllülüğe dayalı olmasından dolayı çalışmaya katılmak isteyen tüm katılımcılar çalışmaya dahil edilmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın örneklemi, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile oluşturulmuştur. Kolay ulaşılabilir örnekleme, çalışmanın konusu ile ilgili verilere en kolay yollarla ulaşılmasıdır (Büyüköztürk vd., 2013). Örneklem grubunda yer alan lise öğrencilerine ilişkin kişisel bilgiler Tablo 1’de gösterilmiştir.

Tablo 1. Nicel verilerin toplandığı katılımcıların kişisel özellikleri

Değişken	Özellik	F	%
Cinsiyet	Kadın	72	66,7
	Erkek	36	33,3
	Toplam	108	100

Tablo 1’e bakıldığında nicel verilerin elde edildiği katılımcı grubunda bulunanların %33,3’ünün erkek, %66,7’sinin ise kadın olduğu görülmektedir.

Araştırmada görüşme yapılan katılımcılar ise örneklem grubunda yer alan gönüllülerden oluşturulmuştur. Toplam yedi kişiden oluşan görüşme grubundaki katılımcıların isimleri gizli tutulmuş, katılımcılara K1, K2, K3… şeklinde kodlar verilmiştir.

Verilerin Toplanması

Çalışmanın nicel verileri, Böke (2016) tarafından geliştirilen Voleybol Tutum Ölçeği (VTÖ) ile elde edilmiştir. Veri toplama aracı 16 maddeden oluşmaktadır. Ölçek 5’li Likert tipindedir. Ölçeğin bu çalışma için kullanılabilir olduğunu belirlemek amacıyla Cronbach’s Alpha değerine bakılmıştır. Ölçeğin bu çalışma için Cronbach’s Alpha katsayısı 0,953 olarak hesaplanmıştır. Söz konusu Cronbach’s Alpha katsayısının 0,81-1,00 arasında değerler alması güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermektedir (Tavakol ve Dennick, 2011). Ulaşılan sonuç doğrultusunda VTÖ’nün bu çalışmanın nicel verilerinin elde edilmesinde kullanılmaya uygun olduğuna karar verilmiştir.

Çalışmanın nitel verileri ise araştırmacının tasarladığı yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Görüşme formunun geliştirilmesinde uzman görüşüne başvurulmuştur. Formun son hali, uzmanlardan alınan görüşler dahilinde oluşturulmuştur.

Verilerin Çözümlenmesi

Çalışmanın nicel verilerinin çözümlenmesinde ne tür işlemlerin yapılacağına karar verebilmek için elde edilen verilerin çarpıklık ve basıklık değerleri hesaplanmıştır. Buna ek olarak verilerin normal dağılıp dağılmadığına bakmak için Kolmogorov-Smirnov testi uygulanmıştır. Kolmogorov-Smirnov testinin seçilmesindeki sebep, katılımcı grubunda bulunan kişi sayısının 35’ten yüksek olmasıdır. Çünkü 35 kişiden çok katılımcının bulunduğu araştırmaların normallik dağılımını belirlemek için Kolmogorov-Smirnov testi tavsiye edilmektedir (Tabachnick ve Fidell, 2019). Söz konusu Kolmogorov-Smirnov testi sonuçları ile çarpıklık ve basıklık değerleri, Tablo 2’de gösterilmiştir:

Tablo 2. Nicel verilerin Kolmogorov-Smirnov testi sonuçları ile çarpıklık ve basıklık değerleri

Kolmogorov-Smirnov	Çarpıklık		Basıklık
p	Çarpıklık	Standart hata	Basıklık     Standart hata
.000	-1.095	.233	.649             .461

Tablo 2’ye bakıldığında lise öğrencilerinden elde edilen verilerin çarpıklık ve basıklık değerlerinin -1,5 ile 1,5 arasında (Tabachnick ve Fidell, 2019) değer aldığı görülmektedir. Buna ek olarak Kolmogorov-Smirnov testinden elde edilen sonucun 0.05’ten küçük çıktığı (Tabachnick ve Fidell, 2019) görülmektedir. Elde edilen değerler doğrultusunda verilerin normal dağılım göstermediği görülmektedir. Böke (2016) tarafından geliştirilen VTÖ ile elde edilen verilerin normal dağılım göstermemesi, verilerin çözümlenmesinde parametrik olmayan testlerin kullanılmasını gerekli kılmıştır.

Bu doğrultuda lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarının cinsiyetlerine göre farklılık gösterip göstermediğinin belirlenebilmesi amacıyla Mann Whitney U testinden yararlanılmıştır.

Araştırmanın nitel verilerinin çözümlenmesinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Betimsel analiz, birçok veri toplama yöntemleri ile ulaşılmış verilerin önceden belirlenmiş temalar doğrultusunda yorumlanması ve özetlenmesini kapsayan bir nitel veri analiz türüdür. Söz konusu analiz türünde öncelikli amaç, ulaşılan bulguların okuyucuya yorumlanmış ve özetlenmiş bir şekilde verilmesidir (Yıldırım ve Şimşek, 2016). Bu çalışmada betimsel analizin kullanılmasının sebebi, çözümlemenin görüşme formunda yer alan sorulardan oluşturulan temalar kapsamında yapılmış olmasıdır.

BULGULAR

Çalışmanın bu bölümünde elde edilen bulgular iki farklı başlıkta sunulmuştur. Öncelikle nicel verilere yönelik bulgulara, ardından nitel verilerden elde edilen bulgulara yer verilmiştir.

Nicel Verilere İlişkin Bulgular

Lise öğrencilerin cinsiyete göre voleybola yönelik tutumlarının araştırılması amacıyla Mann Whitney U Testi yapılmış olup testin sonuçları Tablo 3’te gösterilmiştir.

Tablo 3. Lise öğrencilerinin cinsiyet değişkenine göre Mann Whitney U testi sonuçları

Cinsiyet	n	Sıralı ortalama	Sıralar toplamı	u	p	r
Kadın	72	55.53	3998.00	1222.00	.629	-
Erkek	36	52.44	1888.00
Toplam	108

Tablo 3 incelendiğinde lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarının cinsiyetlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık (p>.05) göstermediği görülmektedir. Bu bulgu, cinsiyet değişkeninin lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarını etkilemediği biçiminde yorumlanabilir.

Nitel Verilere İlişkin Bulgular

Araştırmaya katılan lise öğrencilerinin günlük yaşamlarında voleybolun yeri ile ilgili yapılan görüşme verilerinin betimsel analiz sonuçları tablolar hâlinde sunulmuştur.

Lise öğrencilerinin “Voleybol sizin için ne anlam ifade ediyor?” sorusuna verdikleri cevapların betimsel analiz sonuçları Tablo 4’te sunulmuştur.

Tablo 4 . Lise öğrencileri için voleybolun anlamına yönelik görüşleri ile ilgili bulgular

Tema	Alt Tema	Katılımcı
Lise öğrencileri için	Beden eğitimi derslerinde öncelikli	K1, K2, K3, K4, K5, K6
voleybolun anlamı	tercih edilen branş
	Mutlu hissettiren branş	K1, K2, K5, K6, K7

Hayatın bir parçası                   K5, K6

Boş zaman aktivitesi                    K7

Tablo 4’te görüldüğü üzere lise öğrencileri için voleybolun anlamı temasına ait dört alt tema oluşturulmuştur. Söz konusu alt temaların kapsamına giren ifadeleri dile getiren katılımcılar, frekans sütununda gösterilmiştir. Tablo 4’te yer alan bilgiler dâhilinde lise öğrencileri için voleybolun anlamının; beden eğitimi derslerinde öncelikli tercih edilen branş, mutlu hissettiren branş, hayatın ayrılmaz bir parçası ve boş zaman aktivitesi olduğu belirlenmiştir. Lise öğrencileri için voleybolun anlamı temasına ilişkin bulgular, katılımcıların doğrudan ifadeleriyle desteklenerek yorumlanmıştır. Araştırmada bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının “beden eğitimi dersinde öncelikli tercih edilen bir branş” olduğu saptanmıştır. Örneğin K2 voleybolun kendisi için anlamını “ Voleybol, beden dersinde öncelikli olarak tercih ettiğim bir branş. ” sözleriyle ifade etmiştir. Benzer biçimde K4 “ Voleybol benim için beden eğitimi dersinde ilk tercihlerimden birisidir, severek oynuyorum. ” diyerek beden eğitimi dersinde öncelikli tercih ettiği branşın voleybol olduğunu belirtmiştir.

Araştırmada bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının “mutlu hissettiren bir branş” olduğu saptanmıştır. Örneğin K6 “ Voleybol canım sıkıldığında, üzgün olduğumda oynarken beni mutlu eden, beni iyi hissettiren bir branştır. ” demiştir. Bunun yanı sıra K1 “ Voleybol oynarken kendimi çok mutlu hissettiğim bir branştır yani benim için bir mutluluk kaynağı diyebilirim. ” şeklinde ifade ederek voleybol oynarken kendini mutlu hissettiğini dile getirmiştir.

Araştırmaya katılan bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının “hayatın bir parçası” olduğu saptanmıştır. Örneğin K6 “ Hayatımın bir parçası. 3 4 senedir oynuyorum gerçekten çok zevkli. İnsanlar canları sıkıldığında bazıları ders çalışmak ister, kitap okumak ister ama benim için voleybol canım sıkıldığında, üzgün olduğumda oynarken beni mutlu eden, beni iyi hissettiren bir branştır. ” sözleriyle görüşlerini belirtmiştir. Benzer biçimde K5 “ Voleybol oynarken kendimi çok mutlu hissediyorum. Hayatımın ayrılmaz bir parçası haline geldi yani voleybolsuz yapamıyorum öyle diyeyim. ” şeklinde ifade etmiştir.

Araştırmaya katılan bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının “boş zaman aktivitesi” olduğu anlaşılmaktadır. Örneğin K7 “ Boş zamanlarımda arkadaşlarımla aktivite olarak oynuyorum. ” diyerek voleybolun kendisi için boş zaman aktivitesi olduğunu belirtmiştir.

Lise öğrencilerinin “Sizce voleybol branşı size neler kazandırmaktadır?” sorusuna verdikleri cevapların betimsel analiz sonuçları Tablo 5’te sunulmuştur.

Tablo 5. Lise öğrencilerinin voleybol branşının kendilerine kazandırdıklarına ilişkin görüşleri ile ilgili bulgular

Tema                        Alt Tema                 Katılımcı

Fiziksel yapıya katkı sağlar        K2, K3, K6, K7

Voleybol branşının lise öğrencilerine Arkadaşlık ilişkilerini güçlendirir      K1, K3, K5, K6

kazandırdıklarına ilişkin görüşleri             Öz güven sağlar                K2, K3, K7

Stresi azaltır                       K4

Tablo 5’te yer alan bilgiler dâhilinde voleybol branşının lise öğrencilerine kazandırdıklarına ilişkin görüşleri ile ilgili olarak voleybolun bireylerin fiziksel yapısına katkı sağladığı, arkadaşlık ilişkilerini güçlendirdiği, öz güvenli olmalarını sağladığı ve streslerini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Voleybol branşının lise öğrencilerine kazandırdıklarına ilişkin görüşleri temasına ilişkin bulgular, katılımcıların doğrudan ifadeleriyle desteklenerek yorumlanmıştır.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin fiziksel yapılarına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Örneğin K6 “ İnsanı sporla iç içe getiriyor ve barışık yapıyor. Voleybol insanı uzun boylu yapıyor aynı zamanda fiziksel özelliklerini de geliştiriyor. ” demiştir. Öte yandan K2 “ Fiziksel yapımı geliştiriyor, zevk aldığım bir oyun. ” şeklinde ifade etmiştir. Aynı şekilde K3 “ Voleybol fiziksel olarak kendimi iyi ve zinde hissetmemi sağlıyor. ” sözleriyle voleybol oynarken fiziksel yapısının da geliştiğini dile getirmiştir. Verilen yanıtlar kapsamında katılımcıların voleybolun kazandırdıklarına ilişkin benzer algıya sahip oldukları anlaşılmaktadır.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin arkadaşlık ilişkilerini güçlendirdiği saptanmıştır. Örneğin K5 “ Mesela bizim bir okul takımı var maçlara gidiyoruz. Orada arkadaş ilişkilerimiz daha iyi oluyor. Birbirimize daha çok bağımlı oluyoruz. Başka başka insanlar tanıyoruz. ” sözleriyle voleybol oynadığı kişilerle arkadaşlık ilişkilerinin güçlendiğini ve aynı zamanda voleybol aracılığıyla yeni arkadaşlıklar kurduğunu belirtmiştir. Benzer biçimde K1 “ Arkadaşlarımla daha iyi iletişim kurabiliyorum. Grup bir oyun olduğu için daha da arkadaşlarımla ilişkim kuvvetleniyor. ” sözleriyle voleybolun bir takım oyunu olması sebebiyle arkadaşlık ilişkilerini güçlendirdiğini ifade etmiştir.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin öz güvenli olmalarını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Örneğin K7 bu görüşünü “ Okul takımındayım maçlara gidiyoruz ve bu da okulda popülerliğimi arttırıp bana öz güven sağlıyor. Okuldakiler beni iyi bir voleybolcu olarak biliyor. Kendimi voleybolda iyi görüyorum. ” sözleriyle ifade etmiştir.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin stresini azalttığı saptanmıştır. Örneğin K4 “ Stres düzeyimi azaltıyor çünkü stresimi toptan çıkarıyorum, oynayarak çıkarıyorum. ” sözleriyle voleybol oynayarak stresini azalttığını ifade etmiştir.

Lise öğrencilerinin “Voleybol branşındaki kazanımlarınızı günlük yaşamınıza aktardığınızı düşünüyor musunuz? Nasıl?” sorusuna verdikleri cevapların betimsel analiz sonuçları Tablo 6’da sunulmuştur.

Tablo 6. Lise öğrencilerinin voleybol branşındaki kazanımlarını günlük yaşantılarına aktarmalarına ilişkin görüşleri ile ilgili bulgular

Tema	Alt Tema	Katılımcı
Lise öğrencilerinin voleybol branşındaki	Evet	K1, K2, K3, K4, K5, K6,K7
kazanımlarını günlük yaşantılarına aktarmalarına ilişkin görüşler	Hayır	0

Tablo 6’da görüldüğü üzere araştırmaya katılan öğrencilerin hepsi voleybol branşındaki kazanımlarını günlük yaşama aktardıklarını belirtmişlerdir. Bu kapsamda lise öğrencilerinin voleybol branşındaki kazanımlarını günlük yaşantılarına aktarmalarına ilişkin görüşleri temasına yönelik bulgular, araştırmacıların doğrudan ifadeleriyle desteklenerek yorumlanmıştır. Katılımcıların ifadeleri şöyledir: K4 “ Evet düşünüyorum kafelerde boş vakit geçirmek yerine gidip voleybol oynuyorum arkadaşlarımla. Bu şekilde günümü daha aktif geçiriyorum. ” diyerek voleybolda kazandıklarını günlük yaşama aktardığını belirtmiştir. Öte yandan K6 “ Aktardığımı düşünüyorum. Ben kendi kendime başladım buna kendimi geliştirerek okul takımına seçildim. Okul takımlarında da okullara karşı oynuyoruz mesela il dışına çıkacağız bu şekilde hem başka yerler görüyorum hem de yeni arkadaşlıklar ediniyorum. Günlük yaşamımda da voleybol oynayıp arkadaşlarıma öğretiyorum. ” şeklinde ifade etmiştir. Öğrencilerin görüşleri incelendiğinde benzer düşünceye sahip oldukları anlaşılmaktadır.

SONUÇ VE TARTIŞMA

Lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarının ve günlük yaşamlarında voleybolun yerinin nasıl olduğunun araştırılmasını amaçlayan bu çalışmada karma desen olan sıralı açımlayıcı desen kullanılmıştır. Çalışmada hem nicel hem de nitel veriler elde edilmiş ve çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesi sonucunda elde edilen bulgular, yorumlanarak çalışmanın sonuçları ortaya konulmuştur. Çalışmada elde edilen sonuçlar, literatürdeki benzer çalışmalar ışığında tartışılarak aşağıda sunulmuştur. Çalışmada lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarının cinsiyet değişkenine göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Salehnia vd. (2011) tarafından gerçekleştirilen ve İran’da üniversite öğrencilerinin spora karşı tutumunun karşılaştırıldığı araştırmada, spora karşı tutumun spor deneyimi, medeni durum, aile büyüklüğü ve aylık geliri gibi değişkenler kapsamında farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Singh ve Devi (2013) tarafından Hindistan’da üniversite öğrencileri ile yürütülen araştırmada öğrencilerin spor ve oyuna yönelik pozitif tutum gösterdikleri ve erkek öğrencilerin oyun ve spora karşı daha pozitif bir tutum gösterdikleri tespit edilmiştir.

Araştırmada bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının beden eğitimi dersinde öncelikli tercih edilen bir branş olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde Harriet vd. (2006)’nin yaptığı araştırmada İngiliz ve Japon öğrencilerinin beden eğitimine yönelik tutumları incelenmiş olup öğrencilerin beden eğitimi dersine karşı pozitif tutum gösterdikleri saptanmıştır.

Araştırmada bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının mutlu hissettiren bir branş olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde Yıldırım vd. (2006) tarafından yapılan çalışmada da üniversite

öğrencilerinin takım sporlarını yapmaya eğilim gösterdikleri, öğrencilerin sportif aktivitelerden keyif aldıkları ve spor aktivitelerine ilgi duyduklarından dolayı katılım gösterdikleri sonucu elde edilmiştir. Araştırmaya katılan bazı lise öğrencileri için voleybolun anlamının boş zaman aktivitesi olduğu bazıları için ise hayatın bir parçası olduğu saptanmıştır. Yalçınkaya vd. (1993) tarafından üniversite öğrencileriyle yürütülen araştırmada ise üniversite öğrencilerinin sporun faydaları hakkında bilgileri olduklarını fakat derslerin fazlalığından, süre, değerlendirme ve araç gereç yetersizliği gibi sebeplerden dolayı spor yapamadıkları tespit edilmiştir.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin fiziksel yapılarına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Alp (2016) tarafından yapılan araştırmada da beden eğitimi derslerinde sportif aktivitelerden oluşan programın kullanıldığı deney grubundaki öğrencilerin spora yönelik tutumlarında bir farklılık olduğu ve bu farklılığın niceliksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin arkadaşlık ilişkilerini güçlendirdiği saptanmıştır. Özdinç (2006) tarafından üniversite öğrencileriyle yürütülen araştırmada spor yapmayan erkeklerin öncelikli sebepleri arkadaş akranlarında spor yapan kişilerin bulunmamasıdır. Bu araştırma ile birlikte arkadaşlık ilişkilerinin öğrenciler üzerindeki etkisi daha iyi ortaya konulmaktadır.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin öz güvenli olmalarını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde Bulut vd. (2016) tarafından üniversite öğrencilerinin spora katılım beklentileri üzerine gerçekleştirilen nitel desendeki araştırmanın sonuçlarına göre, yönlendirme, hoşlanma, sosyalleşme ve güven gibi temalar ön plana çıkmıştır.

Voleybol branşının araştırmaya katılan bazı lise öğrencilerinin stresini azalttığı saptanmıştır. Batıgün ve Kayış (2014) ile Akbağ vd. (2005)’in yaptıkları araştırmalarda da cinsiyet ile stres arasında anlamlı farklılık var olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmaya katılan öğrencilerin hepsinin voleybol branşındaki kazanımlarını günlük yaşamlarına aktardığı ortaya konmuştur. Benzer şekilde Li vd. (2012) tarafından üniversite öğrencisi ile yürütülen araştırmada öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik pozitif tutum gösterdikleri, okul başarısı ve okul dışında fiziksel aktiviteye katılmasıyla beden eğitimine karşı gösterdikleri tutum arasında anlamlı ilişkinin olduğu sonucuna ulaşmışlardır.

ÖNERİLER

Çalışmadan elde edilen sonuçlar kapsamında çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Bu öneriler aşağıda sıralanmıştır:

• •    Lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumlarını ve günlük yaşamlarında voleybolun yerini araştıran daha büyük örneklem gruplu çalışmalar yapılabilir.

• •    Okulların voleybol takımında oynayan öğrencilerin popülerliği konulu araştırmalar yapılabilir.

• •    Voleybol oynayan ve oynamayan öğrencilerin akademik başarılarının karşılaştırılması konulu araştırmalar yapılabilir.

Etik Metni

Bu makalede dergi yazım kurallarına, yayın ilkelerine, araştırma ve yayın etiği kurallarına, dergi etik kurallarına uyulmuştur. Makale ile ilgili doğabilecek her türlü ihlallerde sorumluluk yazara aittir.

Yazar Katkı Oranı

Yazarın bu makaleye katkı oranı, %100’dür.

Çıkar Çatışması Beyanı

Makalem ile ilgili herhangi bir kurum, kuruluş, kişi ile mali çıkar çatışması yoktur.

Etik Onay

Bu araştırma Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’nun 28.12.2022 tarih ve 320 sayılı etik kurul kararı kapsamında gerçekleştirilmiştir.

KAYNAKÇA

Alp, H. (2016). Üniversite öğrencilerinin spora karşı tutumlarına beden eğitimi ve spor dersinin etkisi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları   Dergisi,   5(16),   134-135. Retrieved from

Aslan, N. (1979). Okullarda ve kulüplerde voleybol. Ankara: Ankara Bilim Matbaası.

Böke, H. (2016). Beden eğitimi derslerinde farklı özel öğretim yöntemlerinin kullanılmasının öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor davranışlarına etkisinin araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.

Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri . Ankara: Pegem Akademi Yayınları.

Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research . London: Sage Publications.

Çaha, Ö. (1999). Spora yaslanarak bir nefes alma. Ankara: Beta Yayıncılık.

Çiloğlu, E. (2019). İzmir ilindeki profesyonel liglerde mücadele eden futbol, basketbol, voleybol ve hentbol branşlarındaki erkek sporcuların saldırganlık düzeylerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Uşak Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Uşak.

Esen, S. A. (2010). İlköğretim okullarında okuyan ve voleybol sporcusu olmayı seçen öğrencilerin bu seçimlerindeki nedenler ve okul, aile, toplum faktörlerinin etkisi (Doktora Tezi) Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Güven, A. (1982). Ansiklopedik spor dünyası . İstanbul: Yelken Matbaası.

Özdinç, Ö. (2005). Çukurova üniversitesi öğrencilerinin sporun ve spora katılımının sosyalleşmeyle ilişkisi üzerine görüşleri. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(2) 77-84.

Palao, J. M., Santos, J. A., & Ureña, A. (2004). Effect of team level on skill performance in volleyball. International Journal of Performance Analysis in Sport , 4 (2),  50-60.

Silva, A. F., Clemente, F. M., Lima, R., Nikolaidis, P. T., Rosemann, T., & Knechtle, B. (2019). The effect of plyometric training in volleyball players: A systematic review. International Journal of     Environmental     Research     and     Public     Health , 16 (16),     2960.

Singh, R. K. C., & Devi, K. S. (2013). Attitude of higher secondary level student towards games and sports. International Journal of Physical Education, Fitness and Sports , 2 (4), 80-85.

Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics . London: Pearson.

Temiz, C. N. (2021). Zihin haritası tekniği ile işlenen voleybol dersinin ortaokul 6. sınıf öğrencileri üzerinde bilişsel ve psikomotor beceri gelişimine etkisi . (Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

EXTENDED ABSTRACT

Volleyball was brought to Turkey as a sport by the Americans in 1919, introduced and adopted by the public. In his spread across the country, Dr. Deaver and Selim Sırrı Tarcan, one of the physical education teachers of the male teacher's school at that time, had a great influence. Volleyball was played for the first time as a school sport at Kabataş High School for Boys, and then Galatasaray, Vefa and Istanbul high schools set up volleyball nets and put forward successful games in this sport (Güven, 1982). In the 21st century, high school students learn the sport of volleyball within the scope of physical education classes and students who are successful in this sport have the chance to take part in the volleyball team of the school. In addition, high school students who have a positive attitude towards volleyball can try to include this sport to a certain extent in their daily lives outside of school. Based on this idea, in this study, it was aimed to examine the attitudes of high school students towards volleyball and the place of volleyball in their daily lives.