A Meta Synthesis Study on Graduate Theses on Speaking Skills in Teaching Turkish as a Foreign Language

ARTICLE INFO	ABSTRACT
Received: 15.05.2025	The aim of this study is to examine master's and doctoral theses focusing on speaking skills in the teaching of Turkish as a foreign language, prepared at universities in Türkiye between 2010 and 2024, using a meta-
Accepted: 26.06.2025	synthesis method, and to reveal trends in the field. This qualitative research employed document analysis to review 37 graduate theses. The data were analyzed through thematic content analysis, and the findings
Article type: Research article	were classified under five main themes: student, teacher, method/strategy/technique, material/learning environment, and curriculum/program. According to the results, speaking skill emerges as the most challenging language skill to acquire for foreign learners; it was found that the methods used in the teaching process, the teacher’s approach, and the diversity of materials have a direct impact on students’ achievement levels. Moreover, it is understood that cultural elements should be incorporated into speaking activities and that assessment should be conducted in a structured manner. Accordingly, it is recommended to increase student-centered practices, strengthen teachers’ professional competencies, and make curriculum adjustments based on communicative competence. This study offers a holistic perspective on the teaching of speaking skills in Turkish as a foreign language and provides guidance for future practices and research.
	Keywords: Teaching Turkish as a foreign language, speaking skills, meta-synthesis, graduate theses

GIRIS

Dil ogretiminin temel amaci, ogrencilerin hedef dilde etkili iletisim kurabilmelerini saglamaktir. Bu baglamda dort temel dil becerisi olan dinleme, konusma, okuma ve yazma becerilerinin dengeli bir sekilde gelistirilmesi buyuk onem tasimaktadir. Ancak bu beceriler arasinda konusmabecerisi, dogrudan ileti§im kurma ve sosyal etkilesim agisindan ozel bir yere sahiptir. §eref ve Uzman Kaya'nin (2025) belirttigi gibi, konusma, temel dil becerilerinden biri olup, duygu ve dusuncelerin dinleyiciye etkili bir §ekilde aktarilmasi yetenegi olarak tanimlanabilir. Bu tanim, konusma becerisinin sadece dilsel bir yeterlilik degil, ayni zamanda sosyal ve kulturel bir beceri oldugunu da ortaya koymaktadir.

Konusma becerisinin dil gelisimindeki kritik rolu, ozellikle erken yaslardan itibaren kendini gostermektedir. §eref ve Uzman Kaya (2025), konusmayi dil gelisimi agisindan bebeklik doneminden itibaren ogrenmeyi ve bilissel buyumeyi destekledigi igin son derece onemli seklinde vurgulamaktadir. Bu durum, konusma becerisinin yalnizca iletisimsel bir arag olmadigini, ayni zamanda bilissel gelisimin de temel bir bileseni oldugunu gostermektedir. Yabanci dil ogretimi baglaminda ise konusma becerisi, ogrencilerin hedef dili gergek yasam durumlarinda kullanabilmelerinin en somut gostergesi olarak karsimiza gikmaktadir.

Turkgenin yabanci dil olarak ogretimi alaninda konusma becerisinin onemi, son yillarda artan uluslararasi ilgi ile birlikte daha da belirginlesmistir. Turkiye'nin jeopolitik konumu, ekonomik gelisimi ve kulturel zenginligi, Turkgeyi ogrenmek isteyen yabanci ogrenci sayisinda onemli bir artisa neden olmustur. Bu durum, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde etkili yontemlerin gelistirilmesi ihtiyacini da beraberinde getirmistir. Ozellikle konusma becerisi, ogrencilerin Turk toplumu ile etkilesim kurabilmeleri ve gunluk yasamda Turkgeyi aktif olarak kullanabilmeleri agisindan kritik bir öneme sahiptir.

Yabanci dil ogretiminde konusma becerisinin gelistirilmesi, sadece dilsel yeterliliklerin kazandirilmasi ile sinirli degildir. Gulden'in (2023) ifade ettigi gibi, "yabanci/ikinci dil ogretiminde hedef kulturun onemli bir faktor oldugu sonradan fark edilen bir gergekliktir". Bu perspektif, konusma becerisinin kulturel boyutunu on plana gikarmaktadir. Cunku konusma, sadece kelimelerin telaffuzu degil, ayni zamanda kulturel kodlarin, sosyal normlarin ve iletisim kaliplarinin da aktarildigi bir suregtir. Gulden (2023) bu durumu su sekilde agiklamaktadir: "Kulturu olusturan en temel unsurun dil oldugu gergeginden hareketle ikinci dil ogretiminin hedef dilin kulturunden bagimsiz dusunulemeyecegini söylemek mümkündür".

Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninda yapilan arastirmalarin incelenmesi, bu alandaki mevcut durumu anlamak ve gelecekteki galismalara yon vermek agisindan buyuk onem tasimaktadir. Desteguloglu'nun (2024) belirttigi gibi, Turkge dersinde hedeflenen temel dil becerilerinden biri olan konusma becerisinin lisansustu tezlerdeki yerini inceleyerek, gelecek galismalara kapsamli bir bakis agisi sunmak bu galismayi onemli hale getirmektedir. Bu yaklasim, alandaki bilgi birikiminin sistematik olarak degerlendirilmesi ve sentezlenmesi ihtiyacini ortaya koymaktadir.

Ancak mevcut literatur incelendiginde, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninda yapilan galismalarin farkli alanlara yayildigi ve bu galismalarin bulgularinin butuncul bir perspektifle degerlendirilmedigi gorulmektedir. Eryilmaz'in (2024) ara§tirmasinda ortaya koydugu gibi, "galismalar konusma ve dinleme becerilerine odaklanmakta, okuma ve yazma becerileri ihmal edilmektedir" seklindeki ifadesi alandaki dengesizligi gostermektedir. Bu durum, konusma becerisi alanindaki galismalarin sistematik olarak incelenmesi ve sentezlenmesi ihtiyacini daha da belirgin hale getirmektedir.

KURAMSAL ÇERÇEVE

Konu§ma Becerisinin Kuramsal Temelleri

Konusma becerisi, dil ogretiminin en karmasik ve gok boyutlu alanlarindan biridir. Bu karmasiklik, konusma becerisinin sadece dilsel yeterlilikleri degil, ayni zamanda sosyal, kulturel ve bilissel boyutlari da igermesinden kaynaklanmaktadir. §eref ve Uzman Kaya'nin (2025) vurguladigi gibi, "Konusma sadece kelimeleri soze donusturme olarak degerlendirilemez.". Bu perspektif, konusma becerisinin gok boyutlu dogasini ortaya koymaktadir.

Konusma becerisinin kuramsal temellerini anlamak igin, oncelikle iletisimsel yeterlilik (communicative competence) kavramina deginmek gerekmektedir. Hymes (1972) tarafindan gelistirilen bu kavram, dil kullaniminin sadece dilbilgisel dogrulukla sinirli olmadigini, ayni zamanda sosyal ve kulturel baglama uygunlugu da igerdigini vurgulamaktadir. Bu yaklasim, konusma becerisi ogretiminde dilbilgisel yeterliligin yani sira, sosyolinguistik yeterlilik, soylem yeterliligi ve stratejik yeterliligin de gelistirilmesi gerektigini ortaya koymaktadir.

iletisimsel yaklasim (Communicative Approach), konusma becerisi ogretiminde en yaygin kullanilan kuramsal gergevelerden biridir. Bu yaklasim, dil ogretiminin temel amacinin ogrencilerin gergek yasam durumlarinda etkili iletisim kurabilmelerini saglamak oldugunu savunmaktadir. Saygili ve Kana'nin (2018) arastirmasinda belirtildigi uzere, “yabanci dil olarak Turkge ogreten ogretmenlerin kulturlerarasi duyarliligi" konusma becerisi ogretiminde kritik bir faktor olarak karsimiza gikmaktadir. Bu baglamda konusma becerisi, sadece dil bilgisi yapilarinin dogru kullanimi degil, ayni zamanda anlamli ve amaca yonelik iletisim kurma becerisi olarak ele alinmaktadir.

Sosyokulturel teori (Sociocultural Theory), konusma becerisi ogretiminde bir diger onemli kuramsal gergevedir. Vygotsky'nin gelistirdigi bu teori, dil ogreniminin sosyal etkilesim yoluyla gergeklestigini ve kulturel araglarin bu suregte kritik rol oynadigini vurgulamaktadir. Seymen ve Tok'un (2015) galismasinda ise "ileri duzey yabanci uyruklu ogrencilerin zorlandiklari kulturel dil unsurlarinin tespiti ve siniflandirilmasi" ile konusma becerisinin gelisiminde sosyal baglamin ve kulturel faktorlerin onemini on plana gikmaktadir.

Yabanci Dil Ogretiminde Kultur ve Konusma iliskisi

Yabanci dil ogretiminde kultur ve konusma arasindaki iliski, son yillarda giderek artan bir oneme sahip olmaktadir. Gulden'in (2023) arastirmasinda vurguladigi kulturel boyut, konusma becerisi ogretiminde ozel bir oneme sahiptir. XIX. yuzyilin sonlarina kadar kultur, yabanci dil ogretiminde onemsiz kabul edilmis; ancak 1970'lerde dil ogretmenleri, dilin kulturle derin bir baga sahip oldugu ve ondan ayri dusunulemeyecegi gergegini fark etmistir. Bu tarihsel perspektif, konusma becerisi ogretiminde kulturel boyutun nasil giderek daha fazla onem kazandigini gostermektedir.

Konu§ma becerisi ogretiminde kulturlerarasi iletisimsel yeterlilik (Intercultural Communicative Competence) kavrami da buyuk onem ta§imaktadir. Bu kavram, farkli kulturlerden gelen bireyler arasinda etkili iletisim kurabilme becerisini ifade etmektedir. Sinecen'in (2017) ara§tirmasinda yabancilara Turkge ogretimi kitaplarinda kulturumuze ait unsurlarin kullanimi uzerine odaklanilmis ve konusma becerisi ogretiminde kultur aktariminin onemi vurgulanmaktadir.

Turkcenin yabanci dil olarak ogretimi baglaminda, ogrencilerin sadece Turkceyi dilbilgisel olarak dogru konusmalari degil, ayni zamanda Turk kulturunun iletisim kaliplarini da anlayip uygulayabilmeleri kritik onem tasimaktadir. Yayla'nin (2018) gali§masinda ortaya koydugu Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde kultur aktarimi konusunda ogrenci goruslerine odaklanan inceleme de bu durumun onemini desteklemektedir.

Turkgenin Yabanci Dil Olarak Ogretiminde Konusma Becerisi

Turkcenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi hem dilbilimsel hem de kulturel acidan ozel zorluklar ve firsatlar sunmaktadir. Turkgenin eklemeli ozelligi, yabanci ogrenciler igin konusma becerisinin geli§tirilmesinde hem avantajlar hem de dezavantajlar yaratmaktadir. Eklerin sistematik yapisi, ogrencilerin dil kurallarini daha kolay kavramalarini saglarken, ayni zamanda dogru telaffuz ve akicilik agisindan zorluklar da yaratabilmektedir.

Turk kulturunun iletisim kaliplari, konusma becerisi ogretiminde ozel bir dikkat gerektirmektedir. Turk toplumunun hiyerarsik yapisi, yas ve statu farkliliklarina gore degisen hitap sekilleri, nezaket ifadeleri ve sosyal mesafe kavramlari, yabanci ogrencilerin konusma becerilerini geli§tirirken ogrenmeleri gereken onemli kulturel unsurlardir. §im§ek'in (2018) ara§tirmasinda belirtildigi gibi, "yabancilar igin ingilizce ve Turkge ders kitaplarindaki kulturel igeriklerin kar§ila§tirmasi" bu durumun onemini ortaya koymaktadir.

Tum ve Sarkmaz'in (2012) gali§masinda vurgulandigi gibi, "yabanci dil Turkge ders kitaplarinda kulturel ogelerin yeri" konusma becerisi ogretiminde kulturel boyutun sistematik olarak ele alinmasi gerektigini gostermektedir. Bu durum, Gulden'in (2023) vurguladigi dil ogretiminin buyuk oranda prova temelli olmasi sebebiyle, ogrenme ve kulturel deneyim birbirini karsilikli olarak destekler seklindeki yaklasimini desteklemektedir.

Konu§ma Becerisi Ogretiminde Guncel Yakia^imlar

Konusma becerisi ogretiminde guncel yaklasimlar, geleneksel dilbilgisi-geviri yonteminden uzaklasarak, daha etkilesimli ve iletisim odakli yontemlere yonelmektedir. Gorev temelli dil ogretimi (Task-Based Language Teaching), konusma becerisi ogretiminde son yillarda yaygin olarak kullanilan bir yaklasimdir. Bu yaklasim, ogrencilerin gergek yasam gorevlerini yerine getirirken dil becerilerini gelistirmelerini amaglamaktadir.

Yesilyurt ve Gulle'nin (2019) ara§tirmasinda belirtildigi gibi konusma becerisi ogretiminde sosyal ve kulturel faktorlerin dikkate alinmasi gerektigini gostermektedir. Bu yaklasim, konusma becerisinin sadece dilsel bir yeterlilik degil, ayni zamanda sosyal bir beceri oldugunu vurgulamaktadir.

Ellis (1994)’un farkli uluslardan insanlarin ingilizceyi yabanci dil olarak ogrenme sureglerinde konusma becerisinin geli§imine iliskin farkli sonuglar ortaya koyan calismasi da bu alana yonelen ara§tirmacilar igin farkli veriler sunmasi agisindan onemlidir.

Yigit ve Arslan'in (2014) gali§masinda ortaya konan "kulturel etkile§imin yabanci dil olarak Turkge ogretimine etkisi", konusma becerisi ogretiminde kulturlerarasi etkilesimin onemini one gikarmaktadir. Bu, konusma becerisi ogretiminde yalnizca dilsel becerilerin degil, ayni zamanda kulturel becerilerin de gelistirilmesinin gerekliligini ortaya koymaktadir.

Bu kuramsal gergeve, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninda yapilan lisansustu tezlerin incelenmesi igin gerekli kavramsal zemini saglamaktadir. Konusma becerisinin gok boyutlu dogasi ve kulturel faktorlerin bu suregteki kritik rolu, arastirmanin analiz surecini yonlendiren temel perspektifleri olusturmaktadir.

AMAÇ

Bu arastirmanin temel amaci, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi konulu lisansüstü tezleri meta sentez yöntemi ile inceleyerek, bu alandaki mevcut bilgi birikimini sistematik olarak degerlendirmek ve gelecekteki arastirmalara yon verecek bulgular ortaya koymaktir. Arastirma kapsaminda, konusma becerisi ogretimi ile ilgili lisansustu tezlerin metodolojik yaklasimlari, temel bulgulari ve onerileri analiz edilerek, alandaki genel egilimler ve bosluklar belirlenecektir.

Arastirmanin onemi, birkag farkli boyutta ele alinabilir. ilk olarak, Turkgenin yabanci dil olarak ogretimi alaninda konusma becerisi ile ilgili yapilan galismalarin sistematik bir sekilde degerlendirilmesi, alandaki mevcut durumun anlasilmasi agisindan kritik onem tasimaktadir. ikinci olarak, meta sentez yonteminin kullanilmasi, farkli galismalarin bulgularinin butuncul bir perspektifle degerlendirilmesine olanak saglayacaktir. Uguncu olarak, ara§tirma sonuglari, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninda gali§an ara§tirmacilara ve egitimcilere rehberlik edecek nitelikte olacaktir. Arastirmanin problem durumu, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninda yapilan lisansustu tezlerin sistematik olarak incelenmemis olmasi ve bu galismalarin bulgularinin butuncul bir perspektifle degerlendirilmemis olmasidir. Bu durum, alandaki bilgi birikiminin etkin bir sekilde kullanilamamasina ve gelecekteki arastirmalarin yonlendirilememesine neden olmaktadir. Dolayisiyla, bu ara§tirma ile Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi konulu lisansustu tezlerin meta sentez yontemi ile incelenmesi, alandaki bu onemli boslugun doldurulmasina katki saglayacaktir.

YÖNTEM

Ara^tirma Deseni ve Meta Sentez Yaklasimi

Bu ara§tirma, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi konulu lisansustu tezleri sistematik olarak incelemek amaciyla meta sentez yontemi kullanilarak gerceklestirilmistir. Meta sentez, nitel ara§tirma alaninda son yillarda giderek artan bir oneme sahip olan sistematik inceleme yontemidir. Bu yontem, belirli bir konuda yapilmis nitel gali§malarin bulgularini sistematik olarak bir araya getirerek, daha genis ve derinlemesine bir anlayis gelistirmeyi amaglamaktadir.

Zimmer (2006), Meta sentezi "diyaloglarla metin" olarak tanimlar ve bu yontem, yalnizca bulgulari birle§tirmekle yetinmeyip, metinlerle diyalog kurarak yeni anlayislar gelistirmeyi amaglar. Bilis ve Memi§ (2021) gali§masinda da belirtildigi gibi Meta sentezin tercih edilmesinin temel nedeni, farkli ara§tirmacilar tarafindan ge§itli baglamlarda yapilan gali§malarin bulgularini butuncul bir perspektifle degerlendirme olanagi sunmasidir.

Meta sentezin epistemolojik temeli, yorumlayici paradigma ve yapilandirmaci yakla§ima dayanir; bu, gergekligin goklu ve oznel oldugunu, bilginin sosyal olarak insa edildigini ve arastirmacinin bu suregte aktif rol oynadigini kabul eder. Ustun ve Eryilmaz (2014) tarafindan vurgulandigi uzere, meta-analizden farkli olarak meta-sentez, nitel verilerin derinlemesine analiz edilmesini ve yeni kavramsal gergeveler gelistirilmesini saglar.

Bu baglamda meta sentez, farkli arastirmacilar tarafindan farkli baglamlarda uretilen bilgileri bir araya getirerek, daha zengin ve gok boyutlu bir anlayis gelistirmeyi hedeflemektedir. Bu yaklasim, sadece bulgulari ozetlemekle kalmayip, ayni zamanda farkli galismalar arasindaki iliskileri ve oruntuleri ortaya gikarmayi da hedeflemektedir.

Meta Sentez Sürecinin Metodolojik Çerçevesi

Meta sentez surecinin metodolojik gergevesi, sistematik literatur taramasindan farkli olarak, sadece bulgulari ozetlemek degil, ayni zamanda yeni kavramsal gergeveler ve teorik anlayislar gelistirmek amacini ta§imaktadir. Oyar Uzun'un (2023) gali§masindaki gibi ge§itli ba§liklar altinda ilgili gali§malar karsilastirilarak incelenmistir. Bu yaklasim, meta sentez yonteminin karsilastirmali analiz boyutunu on plana gikarmaktadir.

Meta sentez yonteminin nitel arastirma gelenegindeki yeri, ozellikle kanita dayali uygulama (evidencebased practice) yaklasiminin yayginlasmasi ile birlikte daha da onemli hale gelmistir. Bu yontem, uygulamacilara ve politika yapicilara, belirli bir alanda yapilmis galismalarin butuncul bir degerlendirmesini sunarak, daha bilingli kararlar almalarina yardimci olmaktadir. Ayni zamanda, arastirmacilara da gelecekteki galismalar igin yon gosterici bilgiler saglamaktadir.

Meta sentez surecinin temel asamalari, arastirma sorusunun belirlenmesi, sistematik literatur taramasi, galismalarin segimi ve degerlendirilmesi, veri gikarimi, analiz ve sentez asamalarindan olusmaktadir. Her bir a§ama, titiz bir metodolojik yakla§im gerektirmekte ve arastirmanin guvenilirligi ve gegerliligi agisindan kritik onem tasimaktadir. Bu suregte, arastirmacinin onyargilarini minimize etmek ve objektif bir degerlendirme yapmak igin gesitli stratejiler kullanilmaktadir.

Veri Toplama Sureci ve Sistematik Literatur Taramasi

Arastirmanin veri toplama sureci, sistematik literatur taramasi ilkeleri dogrultusunda gergeklestirilmistir. Veriler, YOK Ulusal Tez Merkezi veri tabaninda “Yabancilara Turkge Ogretimi” veya “Yabanci Dil Olarak Turkge Ogretimi” ile “Konusma Becerisi” anahtar kelimelerini beraber barindiran lisansustu tezlerden elde edilmistir. Bu yaklasim, arastirmanin kapsamini belirlemek ve sistematik bir veri toplama sureci yurutmek agisindan kritik onem tasimaktadir.

Veri toplama surecinin ilk asamasinda, arastirma sorulari ve dahil etme kriterleri belirlenmistir. Arastirmanin temel sorusu, "Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi konulu lisansustu tezlerin temel bulgulari, metodolojik yaklasimlari ve onerileri nelerdir?" seklinde formule edilmistir. Bu sorudan hareketle, arastirmaya dahil edilecek galismalarin segim kriterleri belirlenmistir. Dahil etme kriterleri su sekilde belirlenmistir:

• (1)    Turkgenin yabanci dil olarak ogretimi alaninda yapilmis olmasi,

• (2)    konusma becerisi ile dogrudan ilgili olmasi,

• (3)    lisansustu tez olmasi,

• (4)    Turkiye'deki universitelerde yapilmis olmasi,

• (5)    tam metnine erisilebilir olmasi,

• (6)    2010-2024 yillari arasinda tamamlanmis olmasi.

Dislama kriterleri ise su sekilde belirlenmistir:

• (1)    konusma becerisi ile dolayli ilgili olan galismalar,

• (2)    tam metnine erisilemeyen galismalar,

• (3)    metodolojik agidan yetersiz olan galismalar,

• (4)    Turkgenin ana dili olarak ogretimi ile ilgili galismalar.

Literatur tarama sureci, gesitli elektronik veri tabanlari kullanilarak gergeklestirilmistir. Temel veri kaynagi olarak Yuksekogretim Kurulu Baskanligi Ulusal Tez Merkezi kullanilmistir. Arama stratejisi, "yabanci dil olarak Turkge ogretimi" veya “Yabancilara Turkge ogretimi”, "konusma becerisi", "sozlu iletisim", "konusma ogretimi" gibi anahtar kelimeler ve bunlarin gesitli kombinasyonlari kullanilarak gelistirilmistir. Arama stratejisi hem Turkge hem de ingilizce anahtar kelimeler kullanilarak genisletilmistir.

£ali§ma Segimi ve Kalite Degerlendirme Sureci

Literatur tarama sonucunda elde edilen galismalarin segimi, gok asamali bir sureg izlenerek gergeklestirilmistir. ilk asamada, baslik ve ozet taramasi yapilarak arastirma konusu ile ilgili olmayan galismalar elenmistir. Bu asamada toplam 58 galisma belirlenmistir. ikinci asamada, tam metin incelemesi yapilarak dahil etme kriterlerini karsilamayan galismalar gikarilmistir. Bu asamada 22 galisma elenerek 36 galisma kalmistir.

Qalisma segimi surecinde arastirmaci onyargilarini minimize etmek igin gesitli stratejiler kullanilmistir. ilk olarak, segim kriterleri onceden net bir sekilde tanimlanmis ve bu kriterlere titizlikle uyulmustur. ikinci olarak, belirsiz durumlar igin ikinci bir arastirmacinin gorusu alinmistir. Uguncu olarak, segim sureci detayli olarak metinlestirilmis ve seffaflik saglanmistir. Dorduncu olarak, segim surecinin her asamasi igin degerlendiriciler arasi guvenilirlik hesaplanmis ve %85'in uzerinde uyum saglanmistir.

Veri Qkarimi ve Kodlama Sureci

Arastirmaya dahil edilen galismalardan veri gikarimi, sistematik bir yaklasim izlenerek gergeklestirilmistir. Her bir galisma igin standart bir veri gikarim formu gelistirilmis ve bu form kullanilarak galismalarin temel ozellikleri, metodolojik yaklasimlari, ana bulgulari ve onerileri sistematik olarak kaydedilmistir. Bu form, Yildirim ve Simsek'in (2021) "sosyal bilimlerde nitel arastirma yontemleri" kitabinda onerilen veri gikarim ilkelerine uygun olarak hazirlanmistir.

Kodlama sureci, tematik analiz yaklasimi kullanilarak gergeklestirilmistir. ilk asamada, her bir galismanin bulgulari agik kodlama yontemi ile kodlanmistir. Bu asamada toplam 460 agik kod elde edilmistir. ikinci asamada, benzer kodlar bir araya getirilerek alt temalar olusturulmustur. Bu asamada 20 alt tema belirlenmistir. Uguncu asamada ise, alt temalar arasindaki iliskiler incelenerek ana temalar belirlenmistir. Bu suregte 5 ana tema ortaya gikmistir.

Kodlama surecinin guvenilirligini artirmak igin gesitli stratejiler kullanilmistir. ilk olarak, kodlama sureci detayli olarak kaydedilmis ve her bir kodun gerekgesi agiklanmistir. ikinci olarak, belirsiz durumlar igin ikinci bir arastirmacinin gorusu alinmistir. Uguncu olarak, kodlama surecinin tutarliligini kontrol etmek igin rastgele segilen galismalar tekrar kodlanmis ve sonuglar kar§ila§tirilmi§tir. Bu suregte Cohen's Kappa degeri 0.82 olarak hesaplanmis ve yuksek duzeyde uyum saglandigi gorulmustur.

Analiz ve Sentez Süreci

Meta sentez surecinin analiz asamasi, gok boyutlu bir yaklasim izlenerek gergeklestirilmistir. ilk olarak, her bir galismanin bulgulari kendi baglaminda degerlendirilmistir. ikinci olarak, galismalar arasindaki benzerlikler ve farkliliklar sistematik olarak karsilastirilmistir. Uguncu olarak, galismalarin bulgularindan hareketle ust duzey temalar ve kavramsal gergeveler gelistirilmistir.

Analiz surecinde, Noblit ve Hare'nin (1988) meta etnografi yaklasimindan yararlanilmistir. Bu yaklasim, galismalarin bulgularini karsilastirma (reciprocal translation), geliskileri belirleme (refutational synthesis) ve yeni kavramsal gergeveler gelistirme (line of argument synthesis) asamalarindan olusmaktadir. §en ve Yildirim'in (2020) "CMA ile meta-analiz uygulamalari" galismasinda belirtilen analiz ilkeleri de bu suregte dikkate alinmistir.

Karsilastirma asamasinda, galismalarin benzer bulgularini bir araya getirerek ortak temalari belirlenmistir. Bu asamada, konusma becerisi ogretiminde karsilasilan ortak sorunlar, kullanilan yontemler ve elde edilen basarilar sistematik olarak karsilastirilmistir. Celiskileri belirleme asamasinda, galismalar arasindaki farkliliklar ve geliskiler sistematik olarak incelenmis ve bu farkliliklarin olasi nedenleri arastirilmistir.

Yeni kavramsal gergeveler gelistirme asamasinda ise, mevcut bulgulardan hareketle Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alanina yonelik yeni anlayislar ve oneriler gelistirilmistir. Bu suregte, galismalarin bulgularindan hareketle konusma becerisi ogretiminde etkili yaklasimlar, karsilasilan zorluklar ve gozum onerileri sistematik olarak sentezlenmistir.

Arastirmanin Ge^erliligi ve Guvenilirligi

Meta sentez arastirmasinin gegerliligi ve guvenilirligi, Lincoln ve Guba'nin (1985) nitel ara^tirmalarda gegerlilik ve guvenilirlik kriterleri dogrultusunda saglanmistir. Bu kriterler, inandiricilik (credibility), aktarilabilirlik (transferability), guvenilebilirlik (dependability) ve dogrulanabilirlik (confirmability) boyutlarindan olusmaktadir.

inandiricilik boyutunda, sistematik ve seffaf bir sureg izlenerek arastirmanin tekrarlanabilirligi saglanmistir. Tum asamalar detayli olarak dokumante edilmis ve karar verme suregleri agiklanmistir. Ayrica, gali§ma segimi ve veri gikarimi sureglerinde arastirmaci onyargilarini minimize etmek igin objektif kriterler kullan i lm i sti r.

Aktarilabilirlik boyutunda, bulgularin transfer edilebilirligini artirmak igin zengin betimlemeler kullanilmistir. Her bir tema ve alt tema, orijinal galismalardan alintilar yapilarak desteklenmistir. Bu yaklasim, okuyucularin bulgulari kendi baglamlarinda degerlendirmelerine olanak saglamaktadir.

Guvenilebilirlik boyutunda, analiz surecinin tutarliligini kontrol etmek igin gesitli kontrol mekanizmalari kullanilmistir. Kodlama surecinin guvenilirligi, rastgele segilen galismalarin tekrar kodlanmasi yoluyla kontrol edilmistir. Temalarin gegerliligi ise, orijinal galismalara geri donulerek kontrol edilmistir.

Dogrulanabilirlik boyutunda ise, arastirma surecinin her asamasi detayli olarak dokumante edilmis ve dis denetim igin hazir hale getirilmistir. Arastirma verilerinin ve analiz surecinin izlenebilirligi saglanmis ve arastirmanin objektifligi korunmustur.

Etik Konular ve Sinirliliklar

Arastirma surecinde etik ilkelere titizlikle uyulmustur. ilk olarak, tum kaynak galismalar uygun sekilde atif yapilarak kullanilmistir. ikinci olarak, orijinal galismalarin bulgularini garpitmamaya ozen gosterilmistir. Uguncu olarak, galismalarin sinirliliklari ve zayif yonleri objektif bir sekilde degerlendirilmistir. Dorduncu olarak, arastirma bulgularinin sunumunda tarafsizlik ilkesi benimsenmistir.

Arastirmanin sinirliliklari da agik bir sekilde belirtilmistir. ilk olarak, arastirma sadece Turkiye'deki universitelerde yapilmis lisansustu tezlerle sinirlidir. ikinci olarak, sadece Turkge ve ingilizce dillerinde yazilmis galismalar dahil edilmistir. Uguncu olarak, arastirma 2010-2024 yillari arasinda tamamlanmis galismalarla sinirlidir. Dorduncu olarak, sadece tam metnine erisilebilen galismalar dahil edilmistir.

Bu metodolojik yaklasim, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninda yapilmis lisansustu tezlerin sistematik ve objektif bir sekilde incelenmesini saglamaktadir. Meta sentez yonteminin kullanilmasi, farkli galismalarin bulgularinin butuncul bir perspektifle degerlendirilmesine ve alandaki mevcut bilgi birikiminin sistematik olarak sentezlenmesine olanak saglamaktadir.

BULGULAR

Bu bolumde, yabancilar Turkge ogretiminde konusma becerisi konulu lisansustu gali§malardan elde edilen bulgular be§ ana tema altinda sunulmaktadir: Ogrenci/Ogrenen Temasi, Ogretmen/Ogreten Temasi, Strateji/Yontem/Teknikler Temasi, Materyal Ortam Temasi ve Program/Mufredat Temasi.

Genel Görünüm

§ekil 1. Alt Kategoriler Arasi Qok Belirgin Baglantilarla Tematik Ag

Hazirlanan ag diyagrami (§ekil 1), Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisiyle ilgili lisansustu galismalarin tematik ge§itliligini ve bu temalar arasindaki yapisal ili§kileri gorselle§tirmektedir. Merkezde yer alan be§ ana tema (Ogrenci/Ogrenen, Ogretmen/Ogreten, Strateji/Yontem/Teknik, Materyal/Ogrenme Ortami, Program/Mufredat) her biri kendi rengiyle temsil edilmi§ ve etrafinda o temaya ozgu alt kategoriler, baglanti gizgileriyle birlikte konumlandirilmi§tir.

Gorselde yalnizca gok belirgin, yani ug veya daha fazla ortak kodu payla§an alt kategoriler arasinda ek baglantilar gizilmi§tir. Bu gapraz ili§kiler, alan yazinda ozellikle one gikan konularin birden fazla tema altinda bir araya geldigini, tematik kumeler arasinda igeriksel bir ortu§me veya etkile§im oldugunu gostermektedir. Ornegin "Duyu§sal Etkenler" ile "Yontem ve Teknik Kullanimi" arasindaki guglu baglanti, duyu§sal faktorlerin dogrudan ogretim yontemleriyle ili§kilendirildigini; "Yontem ve Teknik Kullanimi" ile "Materyal Ozellikleri ve Yeterliligi" arasindaki baginti ise etkin materyal kullaniminin ogretim boyutunda tekniklerle butunle§tigini ortaya koymaktadir. Boylece §ema, hem ana temalarla alt kategoriler arasindaki temel yapiyi, hem de alanin en belirgin ig ige gegmi§ligini agikga yansitmaktadir.

Alt Kategorilere Gore Kod Sikligi (Temalara Gore Renkli Yatay Qubuk Grafik)

§ekil 2. Alt Kategorilere Gore Kod Sikligi

Tematik kod sikligi grafigi (§ekil 2), Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisine yonelik lisansustu tezlerde one gikan ba§liklari temalar ekseninde gorsel olarak ortaya koymaktadir. Grafikte yer alan tematik bloklar, her bir ana temanin (ogrenci, ogretmen, strateji/yontem, materyal/ogrenme ortami ve program/mufredat) altindaki alt kategorileri ve bu kategorilere ili§kin kod sayilarini renklendirilmi§ §ekilde sunarak, alan yazinda hangi ba§liklarin daha yogun incelendigini agikga gostermektedir. En fazla kodlamanin “Duyu§sal Etkenler” ve “Yontem ve Teknik Kullanimi” gibi ogrenci ve ogretmen merkezli alt kategorilerde toplandigi, buna kar§ilik “Bireysel Farkliliklar”, “Degerlendirme ve Olgme”, “Tematik Hedefler” gibi ba§liklarin ise sinirli sayida kodla temsil edildigi gorulmektedir. Bu dagilim, konusma becerisinin ogretiminde ogrenci psikolojisi, ogretim stratejileri ve uygulamali yontemlerin ara§tirmalarda one gikan odaklar oldugunu, program geli§tirme ve kulturel boyut gibi alanlarin ise gorece daha az i§lenmi§ oldugunu ortaya koymaktadir. Sonug olarak, grafik, ara§tirmalarin en gok ogrenci-ogretmen etkile§imi ve yontem/teknik ge§itliligi uzerinde yogunla§tigini; materyal, ortam ve mufredatla ilgili konularin ise destekleyici ama ikincil odakta kaldigini yansitmaktadir.

Ogrenci/Ogrenen Temasi

Ogrenci/ogrenen temasi altinda elde edilen bulgular, yabanci dil olarak Turkge konusma becerisinin ediniminde ogrencilerin gok boyutlu zorluklarla kar§ila§tigini gostermektedir. Telaffuz ve dil bilgisel alanlardaki gugluklerin yani sira, yabanci dil kaygisi, ozguven eksikligi ve motivasyon problemleri, konusma surecini olumsuz yonde etkilemektedir. Ayrica, ogrencilerin konusma pratigi yapma talepleri, ge§itli etkinliklere olan ihtiyaglari ve bireysel ile kulturel farkliliklari, ogretim surecinin planlanmasinda goz onunde bulundurulmasi gereken temel unsurlar olarak one gikmaktadir. Bu bulgular, ogrenci odakli ve farkli ihtiyaglara duyarli bir konusma ogretiminin gerekliligini ortaya koymaktadir.

Konusma becerisi edinimi ve zorluklari

Yabanci dil olarak Turkge ogrenen ogrencilerin konusma becerisi edinimi surecinde gesitli zorluklar yasadigi tespit edilmistir. Ogrencilerin konusma konusunda problem yasadigi (Saritas, 2021) ve konusma becerisinin gelistirilmesinin uzun ve zorlu bir sureg oldugu (Qelik, 2017) belirlenmistir. Konusma, dil becerileri arasinda en gok zorlanilan beceri olarak one gikmaktadir (Qelik, 2017).

Telaffuz ve sesletim konularinda yasanan zorluklar onemli bir bulgudur. Turkcedeki ses ve kelimelerin sesletimi/telaffuzu, kelime duzeyini asan ifadelerin telaffuzu, cumle duzeyindeki ifadelerin telaffuzu ve metinlerin dogru bigimde seslendirilmesi konularinda zorluklar yasanmaktadir (Ayverdi, 2023). Telaffuz konusunda sorun yasanmasi, bu konuya derslerde yeterince yer verilmedigi fikrini kuvvetlendirmektedir (Koçak,2020).

Dil bilgisel zorluklar da onemli bir kategoridir. Konusmada bigim bilgisi, sozdizimi ve ses bilgisi ile ilgili sorunlar yasanmaktadir (Kahhaleh, 2024). Yanlis kelime kullanimi ogrencilerin en sik karsilastigi hata olarak tespit edilmistir (%33.3). Akicilik eksikligi ve duraklamalar da gelistirilmesi gereken alanlar arasinda yer almaktadir (%26.6) (Mahmodi, 2024).

Duyu§sal etkenler

Ogrencilerde yabanci dil kaygisinin mevcut oldugu (Zhu,2023) ve bu kayginin konusma etkinliklerine katilimi olumsuz etkiledigi gorulmektedir. Hata yapma korkusu, alay edilme endisesi ve elestirilme kaygisi konusma etkinliklerine katilimda zorluk yaratmaktadir (Qelik, 2017). Korku ve gekinme sorunu da yasanmaktadir (Kahhaleh, 2024).

Ozguven eksikligi konusma becerisinin gelisimini olumsuz etkileyebilmektedir. Ancak ozguvenin pratikle artirilabilecegi de belirtilmektedir (Qelik, 2017). B2 seviyesindeki ogrencilerin bile konusma yapmak istememeleri (Uysal, 2020) ve A1 seviyesindeki ogrencilerin konusma konusunda isteksiz olmalari (Arslan, 2018) motivasyon sorunlarina isaret etmektedir.

Motivasyonu artiran faktorler arasinda egitsel oyunlar (Karadas, 2023), sanal ve artirilmis gergeklik uygulamalari (inaloz, 2023) ve kendi bakis agilarina iliskin dogruluk tespit etme faaliyetleri (Ameen, 2022) yer almaktadir.

Ogrenme deneyimleri ve ihtiyaglari

Ogrenciler konusma pratigi yapmak istediklerini belirtmislerdir. Derslerde hazirlikli ve hazirliksiz konusma galismalarina, serbest konusma saatlerine, etkilesimli etkinliklere ve iletisim oyunlarinin kullanimina (Qelik, 2017) ihtiyag duyulmaktadir.

Ogrenciler daha fazla konusma etkinligi olmasini dile getirmistir (Seyhan, 2021). Filmlerin hem ders igi hem de ders disi kullanilmasi gerektigi (Mansour, 2021), dil bilgisi kurallarini pekistirebilecekleri etkinlikler tasarladiklari (Atas, 2023) ve bahgede etkinlik yapmak istedikleri (Karadas, 2023) tespit edilmistir.

Bireysel farkliliklar, is birligi, akran yardimi, dikkat ve gudulenme ile aliskanliklar uygulama surecini etkileyen ogrenci durumlari olarak belirlenmistir (Karadas, 2023).

Algilar ve tutumlar

Ogrencilerin ogrendikleri hakkindaki farkindaligi mevcuttur (Saritas, 2021). Soz edimi ogretimi modelinin karsilikli konusma becerilerine katkisi hakkinda ogrenci gorusleri bulunmaktadir (Raffard, 2022). Uzaktan egitimle ilgili ogrenci gorusleri de tespit edilmistir (Saritas, 2021, inaloz, 2023).

Uygulanan egitsel oyunlarin ogrencilerin gelisimlerine katki sagladigi, ogrencileri konusmaya tesvik ettigi ve oyunlardan beklenen hedefe ulasmada etkili oldugu sonucuna ulasilmistir (Karadas, 2023).

Dilsel ve kulturel arka planin etkisi

Ana dilleri farkli olan ogrencilerin alfabe ogretimine oldukga ihtiyaglari vardir (Karadas, 2023). Farkli dil kullanicilarinin kullanmayi tercih ettikleri kalip sozler farkli temalara gore degisebilmektedir (Ozcan, 2021). Ana dil ile karistirma ve baska bir yabanci dille karistirma sorunlari yasanmaktadir (Kahhaleh, 2024).

Ogretmen/Ogreten Temasi

Ogretmen/ogreten temasi kapsaminda elde edilen bulgular, yabanci dil olarak Turkge konusma becerisinin ogretiminde ogretmenlerin gok yonlu ve belirleyici bir role sahip oldugunu ortaya koymaktadir. Ogretmenlerin hem teorik bilgi hem de pratik deneyim bakimindan yeterli olmalari, gesitli ogretim yontem ve tekniklerini etkin sekilde uygulamalari ile geribildirim sureclerini yapilandirilmis ve motive edici bigimde yonetmeleri, konusma becerisinin gelisimi agisindan kritik oneme sahiptir. Ayrica, ogretmenlerin materyal gelistirme, ogrenci ihtiyaglarini anlama ve destekleyici bir ogrenme ortami olusturma konularindaki yetkinlikleri, etkili ve kalici ogrenme surecine dogrudan katki saglamaktadir. Tum bu unsurlar, basarili bir konusma ogretiminde ogretmenin merkezi rolunu vurgulamaktadir.

Ogretmenin rolu ve yeterlilikleri

Yabanci dil olarak Turkge ogreten bir ogretmenin farkliliklara agik ve anlayisli olmasi gerektigi vurgulanmaktadir. Ogretim elemanlarinin hem teorik anlamda yeterli bilgiye hem de pratikte uygulama deneyimine sahip olmalari gerekmektedir (Qelik, 2017). Yeterli pedagojik bilgi ve beceriyle donatilmamis kisilerin gorevlendirilmesi uzmanlasmayi geciktiren bir etken olarak belirtilmektedir (Çolak, 2018).

Ogretmen hedefleri ve islem adimlarini agiklar, ogrencileri izler ve yonlendirir. Ogretmen bir rol modeldir ve sureg boyunca ogrencileriyle birlikte okuyan bir okurdur. Siniflarda tek ogretmen bulunmasi nedeniyle tum ogrencileri kontrol altinda tutmanin zor oldugu (Karadas, 2023) belirtilmektedir.

Turkge dilbilgisi konusunda derin bir kavrayisa sahip olmanin hatalari tespit ve kategorize etmek igin gerekli oldugu (Mahmodi, 2024) vurgulanmaktadir. Ogretmenlerin yeterli materyal, malzeme ve teknik donanima sahip olmalari gerektigi dusunulmektedir (Karahuseyin, 2024).

Ogretim yontem ve teknikleri kullanimi

Ogretmenler ge§itli teknikler kullanmaktadir. "Single-slot ve multiple-slot" teknikleri, geviri ve soru-cevap teknikleri (Gun, 2015) kullanilmaktadir. Yeni dil konulari baglam iginde sunulup gali§ilir, ihtiyag duyulduguna inanilan kelimeler ogretilir ve dil bilgisi kurallari kolaydan zora dogru siralanarak aktarilir (Çelik, 2017).

Ogrencilerin ileti§im stratejilerini kullanarak birbirleriyle konusmalarina ortam olusturacak materyaller hazirlanmalidir (Alhan Derinkok, 2022). Ogretmen derste yaptigi yonlendirmelerle okuma metinlerini sesletim etkinligi olarak kullanabilir (Colak, 2018).

Materyal geli§tirme sureci, ana dili konusurlarinin verilerinin igerik analizi ile baslar, ders malzemelerinde kullanilacak temalarin belirlenmesi ve anlamsal formullerin sirasinin dikkate alinmasi ile devam eder (Raffard, 2022). Ileti§imsel yontem materyal hazirlamada kullanilmistir (Ata§, 2023). Ogretim strateji, yontem ve tekniklerinden soru-cevap teknigi, rol oynama teknigi, ornek olay teknigi ve serbest konu§ma teknigi kullanilmistir (Ata§, 2023). Egitsel oyunlar ara§tirilmi§ ve sunus yoluyla bilgi verilmis, ardindan egitsel oyunlarla ogretim yapilmi§tir (Karada§, 2023).

Geribildirim uygulamalari

Ogretmen, dogru cevaplara "gok iyi" diyerek ogrencilerin olumlu aliskanliklar edinmesine destek olur (Gun, 2015). Akici konusmayi tesvik etmek igin ogretmen, ogrencilerin hatalarina fazla odaklanmamali ve onlari cesaretlendirmelidir (Alhan Derinkok, 2022).

Yanli§ yapan ogrencilere neden yanlis yaptiklari gosterilir (Karadas, 2023). Tum sorulari dogru cevaplayan ogrenciler ogretmen tarafindan tebrik edilir (Karadas, 2023). En guzel ornekleri veren ogrenciler sozlu olarak tebrik edilmis, yazma odevini en iyi yapan ogrenciler gikolata ve kahve ile odullendirilmistir (Karadas, 2023).

Duzeltici, agiklayici ve aninda geribildirim turleri kullanilmistir (Karadas, 2023). Gecikmeli geribildirim turlerinden faydalanilmis ve onaylayici geribildirim kullanilmistir (Karadas, 2023). Geribildirim, ogrenme ogretme sureglerinde verilen egitimin niteligini etkileyen bir strateji olarak tanimlanmaktadir (Karadas, 2023).

Strateji/Yontem/Teknikler Temasi

Strateji, yontem ve teknikler temasi altinda elde edilen bulgular, Turkgenin yabanci dil olarak konusma becerisi ogretiminde iletisimsel ve eylem odakli yaklasimlarin one giktigini gostermektedir. Ogretim surecinde ge§itli etkinlik turleri, oyun tabanli ogrenme, ornek olay ve rol yapma gibi tekniklerin, ogrencilerin dilsel ve bilissel gelisimine onemli katkilar sagladigi gorulmektedir. Ayrica, ust bilissel, bili§sel ve duyussal stratejilerin yani sira sosyal ve telafi edici stratejiler de ogrencilerin konu§ma becerisinin geli§iminde etkin sekilde kullanilmaktadir. Farkli yontem ve tekniklerin bir arada uygulanmasi, ogrenci motivasyonunu artirmakta ve ogrenme surecini daha etkili ve kalici hale getirmektedir.

Ogretim yaklasimlari ve yontemleri

iletisimsel yaklasimin uygulanmasinda gesitli yontemler, teknikler ve gorsel-isitsel araglardan yararlanilir. lletisimsel dil ogretim yaklasimina dayali olarak hazirlanan kitaplarda diyaloglara yer verilmi§tir (Gun, 2015).

Ortak Basvuru Metninde benimsenen yaklasim, eylem odakli yaklasimdir. Bu yaklasimin temelini eylemler ve gorevler olusturur. Eylem odakli yaklasim, dil ogrenenleri ve kullananlari oncelikle 'sosyal aktorler' olarak degerlendirir (Arslan, 2018).

Eylem Odakli Yaklasim; gorev tamamlama, oz ogrenme ve oz degerlendirme gibi ust bilissel stratejileri kapsar. Ayrica gozlemleme, iliskilendirme ve onceki edinimleri kullanma gibi bilissel stratejilerin yani sira, baskalariyla is birligi yapma ve kulturel farkliliklari anlama gibi sosyo-duyussal ogrenme stratejileriyle uyumludur (Karadas, 2023).

Yabanci dil ogretiminde iletisimsel yaklasim, bilissel yaklasim, yapilandirici yaklasim benimsenmektedir (Karadas, 2023). En yaygin kullanilan yontemler arasinda Dil Ogretim Yontemi (Gramer), iletisim Odakli Yaklasim, Kultur Odakli Yontemler, Dil Eslestirme ve Dil Degisimi, Oyun ve Aktivite Tabanli Ogrenme yer almaktadir (inaloz, 2023).

Ogretim teknikleri ve etkinlik turleri

Dinleme becerisinin turleri arasinda katilimli, katilimsiz, not alarak, kendini konusanin yerine koyarak (empati), yaratici, segici, elestirel dinleme yer almaktadir (Gun, 2015, Celik, 2022).

Konusma etkinlik turleri olarak tartisma, siralama etkinlikleri, problem cozme etkinlikleri, rol yapma, karsilikli konusma/diyalog, benzetim, anlatim uzerine kurulu etkinlikler, soylev, dogaglama gibi etkinlikler mevcuttur (Çolak, 2018).

Tekrar etkinlikleri sesletim yonunden yanlislari duzeltmeye yardimci olur. Soru-cevap etkilesimi uzerine kurulu etkinlikler anlama becerisini gelistirir. Isinma etkinlikleri dersin igerigi hakkinda farkindalik olusturur ve kendi deneyimlerini aktarmalarina olanak tanir (Colak, 2018).

Ornek olay teknigi problem gozme, elestirel dusunme, empati kurma, karar verme becerilerini gelistirir (Tataroglu, 2019). Bu teknik yaparak ve yasayarak ogretimin en iyi ornegidir, ogretimi somut hale getirir (Tataroglu, 2019).

Oyunlar, yabanci dil ogretiminde ogrencilerin ilgisini gekmek ve eglenerek dil ogrenmelerini saglamak igin basvurulan tekniklerdendir (Seyhan, 2021). iletisim oyunlari hedef dildeki dil bilgisi yapilarini ve kaliplari kullanarak alistirma yapmaya yardimci olur (Seyhan, 2021).

Ogrenme stratejileri

Kendi ogrenmesini degerlendirme ust bilissel stratejidir. Ogrenmeyi merkeze alma, duzenleme ve planlama da ust bilissel stratejiler arasinda yer almaktadir. Bilissel stratejiler arasinda tekrar etme, gruplama, gikarim yapma, ozetleme, geviri, transfer, not alma yer almaktadir. Sosyal stratejiler olarak soru sorma, is birligi yapma, empati kurma belirtilmektedir (Karadas, 2023).

Duyussal stratejiler arasinda kaygiyi azaltma, kendini cesaretlendirme, duygusal sicaklik olgme yer almaktadir. Telafi stratejileri olarak ana dili kullanma, yardim isteme, jest ve mimik kullanma, konudan kaginma, yaklasik anlam verme, kelime turetme, yeni kelime yaratma belirtilmektedir (Karadas, 2023). Materyal Ortam Temasi

Materyal ve ogrenme ortami, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi agisindan belirleyici bir unsur olarak one gikmaktadir. Meta sentez bulgulari, ders kitaplarinin igerik ve nitelik bakimindan farklilik gosterdigini, iletisimsel yeterliligi gelistiren materyallerin ise sinirli kaldigini ortaya koymaktadir. Materyal eksikligi, sikga karsilasilan temel bir sorun olarak belirtilirken, yalnizca geleneksel materyallerin kullanimi motivasyonu olumsuz etkileyebilmektedir. Ayrica, ogrenme ortaminin ozellikleri ve uzaktan egitim gibi yeni uygulamalarin, ogrencilerin konusma becerisi gelisiminde onemli rol oynadigi gorulmektedir. Bu bulgular, materyal gesitliliginin ve uygun ogrenme ortamlarinin saglanmasinin, konusma ogretiminde basariya katki sundugunu gostermektedir.

Materyal ozellikleri ve yeterliligi iletisimsel dil ogretim yaklasimina dayali olarak hazirlanan kitaplarda diyaloglara yer verilmistir. Ders materyalleri, metin tabanli ve gorev tabanli materyaller seklinde olabilir (Gun, 2015).

Yabanci dil olarak Turkgenin ogretiminde kullanilan kitaplarin, hedef kulture yonelik metinler ve gorseller igermesine ozen gosterilmelidir (Celik, 2017). Yedi iklim Turkge Seti, A1-C2 duzeylerinde kaynak sunar ve set iginde ogretmen rehber kitabi, ders kitabi, galisma kitabi, dinleme CD'si ve dinleme metinleri bulunur (Çolak, 2018).

incelenen 49 konusma etkinliginden yalnizca 10'unun iletisimsel yetkinlik kazandirmaya tam uygun oldugu tespit edilmistir (Colak, 2018). Yazi tahtasi ve ders kitaplari gibi materyallerin tek basina kullanimi motivasyonu olumsuz etkiler (Karagulle, 2020).

Turkge ogretiminde konusma becerisini gelistirmeye yonelik materyal gelistirme ihtiyaci vurgulanmaktadir. Ogretim materyallerinin eksikligi sikga belirtilen bir sorundur (%55.80) (Seyhan, 2021).

YiTOS ve iTOS, en yaygin kullanilan ders kitaplaridir. Bu kitaplar, unite sayilari, etkinlik sayilari, temel dil becerilerinin dagilimi ve kullanim bigimleri agisindan farkliliklar gosterir (ilgun, 2021).

Ders kitaplarinin igerik analizi iTOS B1 ders kitabinda 30 bagimsiz konusma etkinliginde 16 farkli kazanim tespit edilmistir. istanbul Yabancilar igin Turkge Ogretim Seti (iTOS) B2 ders kitabinda 33 bagimsiz konusma etkinliginde 20 farkli kazanim tespit edilmistir. Yedi iklim Turkge Ogretim Seti (YiTOS) B1 ders kitabinda 32 bagimsiz konusma etkinliginde 18 farkli kazanim tespit edilmistir. YiTOS B2 ders kitabinda 35 bagimsiz konusma etkinliginde 18 farkli kazanim tespit edilmistir. YiTOS B1 ders kitabinda kulturlerarasi iletisime uygun etkinliklerin orani %24'tur. iTOS ders kitabinda kulturlerarasi iletisime uygun etkinliklerin orani %35'tir (ilgun, 2021).

Turkge ders kitabinda (YIT) sozlu etkilesim %78 iken, sozlu uretim %22'dir (Alhan Derinkok, 2022). A1 ders kitaplarinda en az yer verilen etkinlikler dinleme beceri alanina yonelik etkinliklerdir, temel beceriler igin esit dagilim yoktur (Qelik, 2022).

Ogrenme ortami

Sinifta hedef dil kullanilir (Qelik, 2017). Yabanci dil ogretiminde egitim ortamlari buyuk oneme sahiptir ve farkli uyaranlara yer verilmelidir (Karagulle, 2020).

Ogrenciler uzaktan egitimle ilgili goruslerini belirtmistir. Temalar arasinda "Yuz yuze derslerden farkli degil", "istedigin yerden derslere erisme firsati", "Baslangigta zordu simdi normallesti", "Teknik Problemler", "Evdeki kisi sayisi", "Derse odaklanma zorlugu", "Sosyal hayatin eksikligi" yer almaktadir (Saritas, 2021).

Sinif ortaminda etkilesim surecin onemli bir pargasidir. Etkilesim ogrenci-ogrenci, ogrenci-ogretmen ve ogrenci-igerik seklinde gergeklesebilir (Koksel, 2023).

Okul Durumu (oyun ortamlari, guvenlik, sinif mahremiyeti, materyal, teknolojik alt yapi, bahge donanimi, sinif mevcudu, alan yetersizligi) uygulama surecini etkileyen kodlardir (Karadas, 2023).

Program/Mufredat Temasi

Program ve mufredat boyutu, Turkgenin yabanci dil olarak konusma becerisi ogretiminde sistematik ve butuncul bir yaklasimin gerekliligini ortaya koymaktadir. Bulgular, ders kitaplarinin ve programlarin Diller igin Avrupa Ortak Oneriler Cergevesi (AOOC) standartlarina gore hazirlandigini, degerlendirme sureglerinde yapilandirilmis ve analitik olgme araglarinin kullanildigini gostermektedir. Ayrica, kulturel boyutun yalnizca tematik igerikle sinirli kalmamasi, programlarda kulturlerarasi etkilesimi destekleyecek sekilde kapsamli ve butunlestirici bir sekilde ele alinmasi gerektigi vurgulanmaktadir. Sonug olarak, basarili bir konusma ogretimi igin programlarin uluslararasi standartlara uygun olarak gelistirilmesi, etkili olgme ve degerlendirme sistemleri ile kulturel bilesenlerin entegrasyonu buyuk onem tasimaktadir.

Program geli^tirme ve standartlar

Turkgenin Yabanci Dil Olarak Ogretimi Programinda (TYDOP), kesfederek ve yaparak-yasayarak ogrenen, ogrenme surecinde sorumluluk alan, isbirligi iginde galisan, problem gozme becerilerini kullanan, sorgulayan bireyler hedeflenmektedir (Karadas, 2023).

Diller igin Avrupa Ortak Oneriler Qergevesi'nde sozlu basarinin olgulmesinde 14 kategori belirlenmistir (ilgun, 2021, Ayverdi, 2023). AOOQ'de yer alan kazanimlar oyunlarin hazirlanmasinda goz onune alinmistir (Seyhan, 2021).

Textbooklar AOOC goz onunde bulundurularak genel hatlariyla temalar ve temel dil becerileri uzerine kurulmustur. Yabanci dil ogretiminde ders kitaplari, ogrenim programlarinin uygulama araci konumundadir (Koksel, 2023).

Degerlendirme ve olgme

Analitik dereceli puanlama anahtari kullanilmistir. Dereceli puanlama anahtari belirli kurallara ve sisteme gore hazirlanir. Sozlu anlatim dereceli puanlama anahtari dil/soz varligi, dil bilgisel dogruluk, akicilik, sesletim/telaffuz, tutarlilik olgutlerinden olusur. Sozlu etkilesim dereceli puanlama anahtari ek olarak etkilesim olgutunu igerir. Sozsuz iletisim unsurlari (goz temasi, jest mimik, isitilebilirlik, oz guven) ve burunsel ozellikler (vurgu, tonlama, ezgi) degerlendirilmelidir (Ayverdi, 2023).

Mufredat igerigi ve kulturel boyut

Yabanci dil olarak Turkge ogretimi yapan kurumlarda uygulanan ve gelistirilmekte olan mufredat/programlarda kulturel odakli yaklasimin sadece temalarla sinirli kalmamasi gerektigi dusunulmektedir (Karahuseyin, 2024). Kulturel konularin genisletilmesi ve uzun vadede birbiriyle iliskili konulari igermesi gerektigi savunulmaktadir (Cakmak, 2024).

YIT ders kitabinda kultur aktarimi seviye gozetimi yapilarak hazirlanan temalar, metinler ve etkinlikler uzerinden yapilmaktadir. Materyallerde yer alan kulturlerarasi iletisimi destekleyen igerikler ve kultur ogeleri belirli bir duzen ve sayida yer almalidir (Karahuseyin, 2024).

TARTI§MA VE SONU?

Bu meta sentez galismasi, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi konulu lisansustu tezleri sistematik olarak inceleyerek, alandaki mevcut bilgi birikimini bes ana tema altinda degerlendirmistir. Elde edilen bulgular, konusma becerisi ogretiminin gok boyutlu ve karmasik bir sureg oldugunu ortaya koymaktadir.

Arastirma bulgularindan en dikkat gekici olani, ogrenci/ogrenen temasinin galismalarda merkezi bir konumda yer almasidir. Bu durum, §eref ve Uzman Kaya'nin (2025) vurguladigi "konusma sadece kelimeleri soze donusturme olarak degerlendirilemez" yaklasimini desteklemektedir. Ogrencilerin konu§ma becerisi edinimi surecinde yasadiklari zorluklar, sadece dilbilgisel yeterliliklerle sinirli olmayip, telaffuz sorunlari, kaygi ve motivasyon eksikligi gibi gok boyutlu faktorleri igermektedir.

Konusma becerisinin dil becerileri arasinda en gok zorlanilan beceri olarak one gikmasi (Celik, 2017), bu alanda ozel ogretim stratejilerine ihtiyag duyuldugunu gostermektedir. Ozellikle telaffuz ve sesletim konularinda yasanan zorluklar (Ayverdi, 2023), Turkgenin ses sistemi ozelliklerinin yabanci ogrenciler igin yarattigi guglukleri ortaya koymaktadir. Bu bulgu, Turkgenin eklemeli yapisinin konusma ogretiminde hem avantaj hem de dezavantaj yaratabilecegi gorusunu desteklemektedir.

Yabanci dil kaygisinin konusma etkinliklerine katilimi olumsuz etkilemesi ve hata yapma korkusunun ogrencilerde yaygin olmasi, duyussal faktorlerin konusma becerisi ogretimindeki kritik rolunu vurgulamaktadir. Bu durum, sadece bilissel yaklasimlarin yeterli olmadigini, ayni zamanda ogrencilerin duygusal ihtiyaglarinin da dikkate alinmasi gerektigini gostermektedir. Motivasyonu artiran faktorler arasinda egitsel oyunlarin (Karadas, 2023) ve sanal gergeklik uygulamalarinin (inaloz, 2023) yer almasi, teknoloji destekli ogretim yaklasimlarinin potansiyelini ortaya koymaktadir.

Ogretmen/ogreten temasi altinda elde edilen bulgular, ogretmen yeterliliklerinin konusma becerisi ogretimindeki belirleyici rolunu ortaya koymaktadir. Ogretim elemanlarinin hem teorik bilgi hem de pratik deneyim sahibi olmalari gerektigi (Celik, 2017) vurgusu, bu alandaki ogretmen egitiminin onemine isaret etmektedir. Yeterli pedagojik bilgi ve beceriyle donatilmamis kisilerin gorevlendirilmesinin uzmanlasmayi geciktiren bir etken olmasi (Colak, 2018), ogretmen segimi ve egitimi sureglerinin gozden gegirilmesi gerekliligini ortaya koymaktadir.

Ogretmenlerin gesitli teknikler kullanmasi ve geribildirim uygulamalarinin sistematik olarak yapilmasi, etkili konusma ogretiminin temel bilesenleri olarak gorulmektedir. Ozellikle duzeltici, agiklayici ve aninda geribildirim turlerinin kullanilmasi (Karadas, 2023), ogrencilerin konusma becerilerinin gelisiminde onemli rol oynamaktadir. Bu bulgu, geribildirim stratejilerinin konusma ogretiminde sistematik olarak uygulanmasi gerektigini gostermektedir.

Strateji/yontem/teknikler temasi altinda elde edilen bulgular, konusma becerisi ogretiminde gesitli yaklasimlarin kullanildigini gostermektedir. iletisimsel yaklasim ve eylem odakli yaklasimin one gikmasi, konusma ogretiminde iletisim odakli stratejilerin tercih edildigini ortaya koymaktadir. Eylem odakli yaklasimin gorev tamamlama, oz ogrenme ve oz degerlendirme gibi ust bilissel stratejileri igermesi (Karadas, 2023), ogrenci merkezli ogretim anlayisinin benimsendigini gostermektedir.

Oyun tabanli ogrenme tekniklerinin yaygin kullanimi, ozellikle motivasyon artirici etkisi nedeniyle onemli gorulmektedir. iletisim oyunlarinin hedef dildeki dil bilgisi yapilarini ve kaliplari kullanarak alistirma yapmaya yardimci olmasi (Seyhan, 2021), bu tekniklerin sadece eglence amagli degil, ayni zamanda pedagojik deger tasidigini ortaya koymaktadir.

Ornek olay tekniginin problem gozme, elestirel dusunme ve empati kurma becerilerini gelistirmesi (Tataroglu, 2019), konusma ogretiminde sadece dilsel becerilerin degil, ayni zamanda ust duzey dusunme becerilerinin de gelistirildigini gostermektedir. Bu durum, konusma ogretiminin butuncul bir yaklasim gerektirdigini vurgulamaktadir.

Materyal ortam temasi altinda elde edilen bulgular, fiziksel ve pedagojik kaynaklarin konusma becerisi ogretimindeki kritik rolunu ortaya koymaktadir. incelenen konusma etkinlikleri arasindan sadece %20'sinin iletisimsel yetiyi kazandirmaya tam anlamiyla uygun olmasi (Colak, 2018), mevcut materyallerin kalite agisindan yetersizliklerini gostermektedir. Bu durum, materyal gelistirme sureglerinin gozden gegirilmesi ve iyilestirilmesi gerekliligini ortaya koymaktadir.

Ogretim materyallerinin eksikliginin %55.80 oraninda dile getirilmesi (Seyhan, 2021), bu alandaki temel bir soruna isaret etmektedir. YiTOS ve iTOS gibi yaygin kullanilan ders kitaplarinin igerik analizi sonuglari, kitaplar arasinda unite sayilari, etkinlik sayilari ve temel dil becerilerinin orani agisindan farkliliklar oldugunu gostermektedir (ilgun, 2021). Bu farkliliklar, standartlastirma ihtiyacini ortaya koymaktadir.

Uzaktan egitim surecinde ogrencilerin yasadigi deneyimler, teknoloji destekli ogretimin hem avantajlarini hem de dezavantajlarini ortaya koymaktadir. "istedigin yerden derslere erisme firsati" gibi olumlu goruslerin yani sira, "Teknik Problemler" ve "Derse odaklanma zorlugu" gibi olumsuz deneyimler (Saritas, 2021), hibrit ogretim modellerinin gelistirilmesi gerekliligini gostermektedir.

Program/mufredat temasi altinda elde edilen bulgular, sistematik program gelistirme sureglerinin onemini vurgulamaktadir. Turkgenin Yabanci Dil Olarak Ogretimi Programinda (TYDOP) kesfederek ve yaparak-yasayarak ogrenen bireyler hedeflenmesi (Karadas, 2023), yapilandirmaci ogretim anlayisinin benimsendigini gostermektedir. Ancak bu hedeflerin uygulamaya yansitilmasi konusunda zorluklar yasandigi gorulmektedir.

Diller Igin Avrupa Ortak Oneriler Cergevesi'nde (AOOC) belirlenen 14 kategori (ilgun, 2021, Ayverdi, 2023), degerlendirme sureglerinde standart kriterlerin kullanilmasi gerekliligini ortaya koymaktadir. Analitik dereceli puanlama anahtarinin kullanilmasi ve sozlu anlatim ile sozlu etkilesim olgutlerinin belirlenmesi (Ayverdi, 2023), objektif degerlendirme sureglerinin onemini vurgulamaktadir.

Farkli dil kullanicilarinin tercih ettikleri kalip sozlerin farkli temalara gore degismesi (Ozcan, 2021), kulturel arka planin konusma becerisi uzerindeki etkisini gostermektedir. Bu durum, ogretim sureglerinde ogrencilerin kulturel arka planlarinin dikkate alinmasi ve kulturlerarasi farkindalik gelistirici etkinliklerin planlanmasi gerekliligini ortaya koymaktadir.

Bu meta sentez galismasinin bulgulari, Turkgenin yabanci dil olarak ogretiminde konusma becerisi alaninin gok boyutlu ve karmasik bir yapiya sahip oldugunu ortaya koymaktadir. Bes ana tema altinda elde edilen bulgular birbirleriyle etkilesim halinde olup, butuncul bir yaklasim gerektirmektedir. Ogrenci merkezli yaklasimlarin benimsenmesi, ogretmen yeterliliklerinin artirilmasi, gesitli yontem ve tekniklerin kullanilmasi, kaliteli materyal ve ortam kosullarinin saglanmasi ile sistematik program gelistirme sureglerinin yurutulmesi, etkili konusma ogretimi igin gerekli gorulmektedir.

Arastirma bulgularinin ortaya koydugu en onemli sonug, konusma becerisi ogretiminin sadece dilbilgisel yeterliliklerin kazandirilmasi ile sinirli olmadigi, ayni zamanda duyussal, sosyal ve kulturel boyutlari da igeren butuncul bir sureg oldugudur. Bu durum, geleneksel dil ogretim yaklasimlarindan uzaklasarak, daha etkilesimli ve ogrenci merkezli yaklasimlarin benimsenmesi gerekliligini vurgulamaktadir.

ONERtLER

Bu galismadan elde edilen bulgular, yabanci dil olarak Turkge ogretiminde konusma becerisinin gelistirilmesi surecinde ogrencilerin daha fazla ve gesitli konusma pratigi yapabilecekleri ortamlarin olusturulmasi gerektigini gostermektedir. Serbest konusma etkinlikleri, etkilesimli gorevler, rol yapma uygulamalari ve oyun temelli etkinlikler gibi etkilesimi on plana gikaran etkinliklerin artirilmasi, ogrencilerin hem motivasyonunu hem de katilim duzeyini olumlu yonde etkilemektedir.

Ogretmenlerin pedagojik yeterliliklerinin gelistirilmesi, ozellikle konusma becerisine odaklanan derslerde etkili yontem ve stratejileri uygulayabilme agisindan onem arz etmektedir. Bu baglamda, ogretmenlerin kulturlerarasi iletisim becerileri, geribildirim stratejileri ve ogrenci merkezli ogretim anlayisiyla desteklenmeleri, ogretim surecinin kalitesini artiracaktir.

Egitim surecinde kullanilacak materyallerin iletisimsel yeterliligi destekleyici, kulturel unsurlar igeren ve gesitli beceri duzeylerine hitap edebilecek nitelikte olmasi gerekmektedir. Mevcut ders kitaplarinin yani sira, gorsel-isitsel materyaller, etkilesimli igerikler ve dijital uygulamalarla desteklenen yeni materyal tasarimlarinin gelistirilmesi gerekmektedir. Ayrica, uzaktan egitim ortamlarinda konusma becerisine yonelik uygulamalarin gesitlendirilmesi, hibrit ogrenme modellerine uygun igeriklerin olusturulmasi da guncel bir ihtiyagtir.

Program ve mufredat boyutunda ise, mevcut ogretim programlarinin sozlu iletisim becerilerini gelistirmeye yonelik agik kazanimlar igermesi, degerlendirme olgutlerinin netlestirilmesi ve kulturel boyutun yalnizca tematik bir unsur olarak degil, sistematik bir yapi tasi olarak ele alinmasi onemlidir. Konu§ma becerisi ogretiminde kultur aktariminin program duzeyinde tutarli ve surdurulebilir sekilde yer almasi, hedef dilin iletisimsel baglamda edinilmesini kolaylastiracaktir.

Etik Metni

Bu makalede dergi yazim kurallarina, yayin ilkelerine, arastirma ve yayin etigi kurallarina, dergi etik kurallarina uyulmustur. Makale ile ilgili dogabilecek her turlu ihlallerde sorumluluk yazara aittir.

Yazar Katki Orani

Yazarin bu makaleye katki orani, %100’dur.

Qkar ^ati§masi Beyani

Makalenin bir kurum, kurulus, kisi ile mali gikar catismasi yoktur.

Etik Onay

Bu arastirma etik onayi gerektirmemektedir.

KAYNAKÇA

Aksu Raffard, C. (2022). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminde ayrik soz edimi ogretimi modelinin kar^ilikli konusma becerisine etkisi (Tez No: 713956) [Doktora tezi, Dokuz Eylul Universitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Alhan Derinkok, A. (2022). Yabanci dil olarak Turkge ve ingilizce ders kitaplarinda orta duzey konusma etkinliklerinin kar^ila^tirilmasi (Yedi iklim Turkge ve New English File ornegi) (Tez No: 731152) [Yuksek lisans tezi, Nevsehir Haci Bektas Veli Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Ameen, H. M. (2021). Pandemi doneminde uzaktan egitimde konusma becerisinin dil i^levleri agisindan degerlendirilmesi (Tez No: 680902) [Yuksek lisans tezi, Gazi Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Arslan, N. (2018). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminde goreve dayali ogrenmeyonteminin A1-A2 duzeyi konusma becerisine katkisi (Tez No: 549683) [Doktora tezi, Hacettepe Universitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Atas, N. (2023). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminde temel seviyede konusma becerisinin geli^tirilmesineyonelik sinif di^i ogretim tasarimi (Tez No: 824165) [Yuksek lisans tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakif Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Ayverdi, T. (2023). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminde C1 duzeyi konusma becerisi analitik derecelipuanlama anahtari gelistirilmesi (Tez No: 802109) [Yuksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Qakmak, T. (2024). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminde dinleme ve konusma becerileri odakli kulturlerarasi yaklasima iliskin bir galisma (Tez No: 867861) [Yuksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Qelik, B. (2017). Yabancilara Turkge ogretiminde ogretmenin dili kullanma becerisi iginde konusma (Tez No: 481943) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Qelik, B. (2022). Yabanci dil olarak Turkge ogretimi ders kitaplarinda yer alan dinleme ve konusma etkinliklerinin incelenmesi (Tez No: 760140) [Yuksek lisans tezi, Kirikkale Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Qolak, M. (2018). Yabanci/ikinci dil olarak Turkge konusma becerisinin Yedi iklim B1 duzeyi ders materyalleri uzerinden degerlendirilmesi (Tez No: 534017) [Yuksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Desteguloglu, B. (2024). Turkge egitimi lisansustu tezlerde konusma becerisi. Kahramanmaras Sutgu imam Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21 (1), 20-30.

Ellis, R. (1994). The study of second language acquisition . Oxford University Press.

Eryilmaz, R. (2024). Yabanci ve ikinci dil olarak Turkge ogretiminde Turk dizi ve filmleri: Bir meta-sentez gali§masi. TRTAkademi, 9(22), 888-909.

Gulden, B. (2023). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminin kulturel boyutunu ele alan galismalarin incelenmesi: Meta-sentez gali§masi. Qukurova Universitesi Turkoloji Arastirmalari Dergisi, 8(1), 15-44.

Gun, S. (2015). Yabanci dil olarak Turkgenin ogretiminde Web 2.0 sesli ve goruntulu gorusme uygulamalarinin (Skype) konusma becerisine etkisi (Tez No: 395891) [Yuksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

ilgun, K. (2021). Yabanci dil olarak Turkgenin ogretiminde kulturlerarasi yaklasim modeliyle konusma becerisinin gelistirilmesi (Tez No: 673902) [Doktora tezi, Gazi Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

inaloz, A. B. (2023). Yabanci dil olarak Turkge ogretiminde sanal ve artirilmis gergeklik uygulamalarinin konusma, yazma, okuma, dinleme becerileri ve Turkge ogrenme motivasyonu uzerindeki etkisi (Tez No: 850655) [Doktora tezi, Kirgizistan-Turkiye Manas Universitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Kahhaleh, H. M. M. (2024). Urdtinlti tiniversite ogrencilerinin Ttirkqe konujma becerisinde yayadiklari zorluklar ve qoztim onerileri (Tez No: 857429) [Yuksek lisans tezi, Dokuz Eylul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Karada§, R. (2023). Uyum siniflarinda Ttirkqenin yabanci dil olarak ogretilmesinde egitsel oyunlarin konujma becerilerine etkisinin incelenmesi (Tez No: 850337) [Doktora tezi, Trabzon Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Karagulle, H. (2020). Yabanci dil olarak Ttirkqenin ogretiminde 3 boyutlu ogrenme ortamlarinin konujma becerisine etkisi (Tez No: 671527) [Yuksek lisans tezi, Istanbul Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Karahuseyin, T. (2024). Yabanci dil olarak Ttirkqe ogretiminde ktilttirel etkileyim: Konujma motivasyonu, oz yeterlik inanci, kaygisi ve sosyoktilttirel uyum tizerine yari deneysel bir arajtirma (Tez No: 887950) [Yuksek lisans tezi, Ordu Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Karda§, D. M. (2021). Yabancilara Ttirkqe ogretiminde geribildirimin dort temel dil becerisinin geliytirilmesine etkisi (Tez No: 678228) [Doktora tezi, Gazi Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Kogak, A. (2020). Yabanci dil olarak Ttirkqe ogretiminde telaffuz: Bir karma yontem araytirmasi ve tinltilerin telaffuz ogretimine yonelikyeni bir teknik (Tez No: 634647) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Koksel, S. (2023). Yabanci dil olarak Ttirkqe ogretiminde kullanilan ders kitaplarinin konuyma etkinlikleri aqisindan incelenmesi (orta ve ileri dtizey ornegi) (Tez No: 811173) [Yuksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Mahmodi, S. S. (2024). Yabanci dil olarak Ttirkqe ogretiminde konuyma stirecinde kendini dtizeltme (Tez No: 896969) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Mansour, O. M. A. (2021). Yabanci dil olarak Ttirkqenin ogretiminde filmlerin dinleme/izleme ve konuyma becerisine etkisi (Tez No: 692366) [Doktora tezi, Gazi Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Oyar Uzun, i. (2023). Suriyeli gogmenlere Turkge ogretiminde ogretici odakli hazirlanmi§ gali§malara yonelik bir meta-sentez gali§masi. Uluslararasi Ttirkqe Ogretimi Araytirmalari Dergisi, 3(2), 85-111.

Ozcan, B. S. (2021). Yabanci dil olarak Ttirkqede karyilikli konuyma becerisi ve kalip sozler (Tez No: 696567) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Sarita§, H. (2021). ikinci dil olarak Ttirkqe ogretiminde konuyma dili farkindaligini artirma ve etkileyim stratejilerinin ogretimi (Tez No: 686450) [Doktora tezi, Marmara Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Seyhan, B. (2021). ileti^im oyunlarinin yabancilara Turkqe ogretiminde konusma becerisine etkisi (Tez No: 678326) [Yuksek lisans tezi, Yildiz Teknik Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Seymen, H., & Tok, M. (2015). ileri duzey yabanci uyruklu ogrencilerin zorlandiklari kulturel dil unsurlarinin tespiti ve siniflandirilmasi. Uluslararasi Turkqe Edebiyat Kultur Egitim Dergisi, 4 (3), 1188-1212.

Sinecen, F. (2017). Yabancilara Turkge ogretimi kitaplarinda kulturumuze ait unsurlarin kullanimi: Gazi Universitesi Tomer B1 kitabi ornegi. Akra Kultur Sanat ve Edebiyat Dergisi, 5(13), 133150.

§im§ek, M. R. (2018). Yabancilar igin ingilizce ve Turkge ders kitaplarindaki kulturel igeriklerin kar§ila§tirmasi. Bilig, (84) , 301-327.

Tataroglu, S. (2019). Yabanci dil olarak Turkqe ogretimindeyaratici drama uygulamalarinin konusma becerisine etkisi (Tez No: 546593) [Yuksek lisans tezi, istanbul Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Tum, G., & Sarkmaz, O. (2012). Yabanci dil Turkge ders kitaplarinda kulturel ogelerin yeri. Hacettepe Universitesi Egitim Fakultesi Dergisi, (43) , 448-459.

Uysal, G. (2020). Guncel ogretim tekniklerinin Turkqeyi yabanci dil olarak ogrenen B2 seviyesi ogrencilerinin hazirlikli konusma becerilerine etkisi (Tez No: 616083) [Yuksek lisans tezi, Yildiz Teknik Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Yayla, Y. (2018). Turkgenin yabanci dil olarak ogretilmesinde kultur aktarimi uzerine ogrenci goru§u merkezli bir inceleme. Egitim ve insani Bilimler Dergisi, 9 (17), 2-22.

Ye§ilyurt, E., & Gulle, Z. (2019). Yabancilara Turkge ogretiminde kultur aktariminin ba§ka bir boyutu: Ders kitaplarinin cinsiyet tercihi agisindan incelenmesi. Zeitschrift fur die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 11 (2), 213-233.

Yildirim, A., & §im§ek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel ara^tirma yontemleri (12. baski). Segkin Yayincilik.

Yildiz, U., & Sertoglu, G. (2019). Rusga konu§an ebeveynlerin kendilerinin ve gocuklarinin yabanci dil olarak Turkge ogrenme nedenleri ile Turk kulturune ili§kin goru§leri. Journal of History School, 12 (42), 1101-1121.

Yilmaz, F. (2015). Yeni Hitit Yabancilar igin Turkge ogretim seti'ndeki gorsellerde kultur aktarimi. Uluslararasi Sosyal Ara^tirmalar Dergisi, 8 (37), 841-849.

Yilmaz, F., & Ta?kin, M. (2014). Hacivat Karagoz oyunlari ile Turkgenin yabanci dil olarak ogretimi ve kultur aktarimi. Akademik Sosyal Ara^tirmalar Dergisi, 2 (5), 270-288.

Yilmaz, i., & §eref, i. (2013). Araplara Turkge ogretmek amaciyla hazirlanmi? Ka§garli Mahmut Turkge ogretim seti'nde kultur aktarimi. Electronic Turkish Studies .

Yigit, M., & Arslan, M. (2014). Kulturel etkile?imin yabanci dil olarak Turkge ogretimine etkisi: Arnavutluk ornegi. Dil ve Edebiyat Egitimi Dergisi, 2 (10), 1-13.

Zhu, F. (2023). Yabanci dil olarak Turkge ogrenen Qnli ogrencilerin konusma kaygilarinin degerlendirilmesi (Tez No: 804076) [Yuksek lisans tezi, istanbul Universitesi]. YOK Ulusal Tez Merkezi.

Zimmer, L. (2006). Qualitative meta-synthesis: A question of dialoguing with texts. Journal of Advanced Nursing, 53(3), 311–318.

EXTENDED ABSTRACT

INTRODUCTION

Speaking is widely regarded as both a critical and challenging skill in second and foreign language acquisition. In the context of teaching Turkish as a foreign language (TFL), the significance of oral communication skills has grown rapidly due to the increasing number of international students in Turkey. Although educational programs emphasize communicative competence, speaking remains the least practiced and most anxiety-inducing skill for learners. Given the substantial number of graduatelevel studies focusing on speaking instruction in TFL, there is a need for a systematic analysis to synthesize current trends, identify challenges, and develop future directions. This study, therefore, aims to conduct a meta-synthesis of master's and doctoral theses written in Turkish universities between 2010 and 2024, all of which concentrate on teaching speaking in TFL contexts.

METHOD

This qualitative study employs the meta-synthesis method to aggregate and interpret findings from multiple postgraduate theses. A total of 37 graduate theses were purposefully selected based on criteria such as relevance to speaking instruction, accessibility, and timeframe. The data were collected via document analysis and analyzed using thematic content analysis. Five overarching themes emerged: (1) student-related factors, (2) teacher-related factors, (3) methods, strategies, and techniques, (4) materials and learning environments, and (5) curriculum and program structure. These themes reflect the core dimensions affecting speaking instruction in TFL settings.

FINDINGS

The first theme, related to learners, highlights that foreign students often find speaking to be the most difficult skill to acquire. Common obstacles include pronunciation difficulties, grammatical inaccuracy, limited vocabulary, and performance anxiety. Despite these challenges, students display a strong desire to speak and actively participate when supported by interactive activities and a low-stress environment.

The second theme concerns teacher-related factors. The findings show that teachers play a multifaceted roles in the development of speaking skills. Effective feedback mechanisms, teacher attitudes, intercultural sensitivity, and classroom management significantly influence the success of speaking instruction. Teacher preparedness in these areas varies and often lacks targeted pedagogical support.

The third theme addresses instructional methods and techniques. Communicative approaches such as role-playing, simulations, drama-based tasks, and problem-solving activities were found to improve fluency and engagement. However, there is inconsistency in how these strategies are applied, and in many cases, classroom practices do not align with stated learning objectives.

The fourth theme focuses on materials and the learning environment. Many theses criticize the lack of effective speaking components in commonly used textbooks and highlight the scarcity of authentic, real-life materials. There is a call for the integration of multimedia resources, such as videos and digital platforms, to support and diversify speaking tasks. Both face-to-face and online learning environments present unique advantages and constraints that must be considered.

The fifth and final theme involves curriculum and programmatic frameworks. Although many institutions claim to follow the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR), speaking-related descriptors are often underutilized or poorly implemented. Furthermore, cultural content—essential to authentic oral communication—is not consistently embedded in speaking instruction. The assessment of speaking is also underdeveloped, with many programs lacking reliable rubrics or standardized tools.

CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS

This meta-synthesis underscores the need for a multidimensional and holistic approach to speaking instruction in Turkish as a foreign language. To enhance speaking proficiency among learners, it is essential to integrate affective, cognitive, and contextual variables in instructional design.

RECOMMENDATIONS

First and foremost, curricula should explicitly prioritize speaking as a core communicative skill, not only through content but also through clear learning outcomes, teaching hours, and assessment methods. Language programs should align their syllabi with CEFR descriptors in a way that ensures speaking skills are addressed at each proficiency level.

Second, teachers should be supported through targeted professional development programs focusing on oral communication pedagogy. Training modules should include classroom interaction strategies, corrective feedback techniques, anxiety-reduction practices, and methods for fostering learner autonomy in speaking.

Third, speaking tasks should be designed to reflect real-life communicative situations, incorporating collaborative learning, problem-solving, and peer interaction. Tasks should include culturally rich contexts to improve pragmatic competence and intercultural sensitivity.

Fourth, instructional materials must be diversified and modernized. Traditional textbooks should be supplemented with authentic listening and speaking resources, including podcasts, digital dialogues, and interactive simulations. The use of audiovisual and mobile-supported materials should be encouraged, especially in hybrid and online learning environments.

Fifth, speaking should be systematically assessed using analytical rubrics that evaluate fluency, accuracy, pronunciation, vocabulary use, and interactional ability. Such tools should be adapted to different proficiency levels and used regularly to provide developmental feedback.

Finally, future research should explore under-investigated areas, such as the role of affective factors (e.g., anxiety, motivation), the use of artificial intelligence in speaking practice, and longitudinal outcomes of speaking instruction. Comparative studies across different institutional contexts would also provide valuable insights for policy and curriculum development.

This study not only maps the current research landscape on speaking instruction in TFL but also provides a framework for enhancing pedagogical practices and research initiatives. It contributes to the field by offering a detailed synthesis of a decade and a half of graduate-level work and by identifying actionable strategies for improving the quality and effectiveness of speaking instruction in Turkish language education.