Erkaklarda yoshga bog‘liq simptomlarni baholash uchun AMS (Aging Males’ Symptoms) so‘rovnomasining o‘zbek tilidagi versiyasi: lingvistik va madaniy moslashtirish natijalari
Автор: Abduraximov Abduxalim Xoliddin o‘g‘li
Журнал: Re-health journal @re-health
Статья в выпуске: 2 (30), 2026 года.
Бесплатный доступ
AMS (Aging Males’ Symptoms Scale) erkaklarda yoshga bog‘liq androgen yetishmovchiligi simptomlari va hayot sifatini baholash uchun mo‘ljallangan xalqaro instrument hisoblanadi. Ushbu maqolada AMS so‘rovnomasining o‘zbek tilidagi versiyasi taqdim etilgan. Moslashtirish jarayoni xalqaro metodologik tavsiyalar asosida amalga oshirilib, tarjima, qayta tarjima va ekspert baholash bosqichlarini o‘z ichiga oldi. O‘zbek tilidagi versiyada original so‘rovnomaning konseptual tuzilishi va klinik mazmuni saqlab qolingan. Mazkur versiyadan erkaklar salomatligi va androgen statusini baholashga qaratilgan ilmiy hamda klinik tadqiqotlarda foydalanish mumkin.
Androgen status, AMS, erkaklar salomatligi, hayot sifati, gipogonadizm, lingvistik moslashtirish
Короткий адрес: https://sciup.org/14138206
IDR: 14138206
Текст научной статьи Erkaklarda yoshga bog‘liq simptomlarni baholash uchun AMS (Aging Males’ Symptoms) so‘rovnomasining o‘zbek tilidagi versiyasi: lingvistik va madaniy moslashtirish natijalari
Andijon davlat tibbiyot instituti
AMS (Aging Males’ Symptoms Scale) erkaklarda yoshga bog‘liq androgen yetishmovchiligi simptomlari va hayot sifatini baholash uchun mo‘ljallangan xalqaro instrument hisoblanadi. Ushbu maqolada AMS so‘rovnomasining o‘zbek tilidagi versiyasi taqdim etilgan. Moslashtirish jarayoni xalqaro metodologik tavsiyalar asosida amalga oshirilib, tarjima, qayta tarjima va ekspert baholash bosqichlarini o‘z ichiga oldi. O‘zbek tilidagi versiyada original so‘rovnomaning konseptual tuzilishi va klinik mazmuni saqlab qolingan. Mazkur versiyadan erkaklar salomatligi va androgen statusini baholashga qaratilgan ilmiy hamda klinik tadqiqotlarda foydalanish mumkin.
Kalit so‘zlar: androgen status, AMS, erkaklar salomatligi, hayot sifati, gipogonadizm, lingvistik moslashtirish.
AMS (Aging Males’ Symptoms) so‘rovnomasi
Hozirgi vaqtda quyidagi simptomlardan qaysilarini kuzatayapsiz?
Iltimos, har bir belgi uchun Sizning holatingizga eng mos keladigan javob variantini belgilang.
Agar belgi kuzatilmasa, “Yo‘q” variantini belgilang.
|
Belgilar |
Yo‘q (1 ball) |
Yengil (2 ball) |
O‘rtacha (3 ball) |
Kuchli (4 ball) |
Juda kuchli (5 ball) |
|
1. Umumiy holat va salomatlik hissining yomonlashuvi |
□ |
□ |
□ |
□ |
□ |
|
2. Bo‘g‘imlar va mushaklardagi og‘riqlar (bel, bo‘g‘imlar, qo‘l-oyoqlar yoki orqa sohasida) |
□ |
□ |
□ |
□ |
□ |
|
3. Kuchli terlash (to‘satdan terlash yoki qizib ketish) |
□ |
□ |
□ |
□ |
□ |
|
4. Uyqu buzilishlari (uxlab qolish qiyinligi, tez-tez uyg‘onish, sifatsiz uyqu yoki uyqusizlik) |
□ |
□ |
□ |
□ |
□ |
|
5. Uyquga ehtiyojning ortishi, tez-tez charchash hissi |
□ |
□ |
□ |
□ |
□ |
|
O‘rtachaKuchli Belgilar (1 (2 (3 ball) (4 ball) ball) ball) |
Juda kuchli (5 ball) |
|
6. Jahldorlik (tez ranjish, tajovuzkorlik, kayfiyatning tez □ □ □ □ buzilishi) |
□ |
|
7. Asabiylik (ichki zo‘riqish, bezovtalik, tinch o‘tira olmaslik) □ □ □ □ |
□ |
|
8. Xavotir yoki vahima hissi □ □ □ □ |
□ |
|
9. Jismoniy holdan toyish yoki hayotiy energiyaning kamayishi □ □ □ □ |
□ |
|
10. Mushak kuchining kamayishi □ □ □ □ |
□ |
|
11. Tushkun kayfiyat (g‘amginlik, yig‘loqilik, qiziqishning pasayishi) |
□ |
|
12. Hayotning eng sermahsul davri □ □ □ □ ortda qolgandek tuyulishi |
□ |
|
13. Bo‘shashish va holdan toyish hissi □ □ □ □ |
□ |
|
14. Soqol o‘sishining kamayishi □ □ □ □ |
□ |
|
15. Jinsiy faoliyat va jinsiy aloqalar sonining kamayishi |
□ |
|
16. Ertalabki ereksiyalar (jinsiy olat qotishi) sonining kamayishi □ □ □ □ |
□ |
|
17. Jinsiy xohish (libido) pasayishi □ □ □ □ |
□ |
Natijalarni baholash
Barcha ballar yig‘indisi hisoblanadi:
-
• 17–26 ball — simptomlar aniqlanmagan;
-
• 27–36 ball — simptomlar yengil darajada;
-
• 37–49 ball — simptomlar o‘rtacha darajada;
-
• 50 ball va undan yuqori — simptomlar yaqqol ifodalangan.
ADABIYOTLAR
-
1. Heinemann L.A.J., Zimmermann T., Vermeulen A. et al. A new ‘Aging Males’ Symptoms’ rating scale // Aging Male. – 1999. – Vol. 2, № 2. – P. 105–114.
-
2. Beaton D.E., Bombardier C., Guillemin F., Ferraz M.B. Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures // Spine. – 2000. – Vol. 25, № 24. – P. 3186–3191.
-
3. Wild D., Grove A., Martin M. et al. Principles of good practice for the translation and cultural adaptation process for patient-reported outcomes measures // Value in Health. – 2005. – Vol. 8, № 2. – P. 94–104.
RHJ 2-2026
