Original scientific work. Рубрика в журнале - Pravo - teorija i praksa
Pogrešno i nepotpuno utvrđeno činjenično stanje kao razlog za žalbu u parničnom postupku
Article
Free
Pojam i pravne posledice raskida ugovora o privatizaciji
Scientific article
Sve zemlje tzv. Istočnog bloka su prošle proces privatizacije i tranzicije sa mnogo problema, ni Srbija nije izuzetak. Ovaj proces se bliži kraju, međutim, problemi su i dalje prisutni. Zakonodavstvo, uprkos nekoliko reformi, i dalje je neadekvatno. Agencija za privatizaciju kao nadležni organ izaziva brojne parnice kao posledicu lošeg rada i planiranja. Nakon najnovijih promena u privatizaciji u proces je uključena nova savezna institucija, Deonički fond, što je donekle ograničio nadležnost Agencije. Ova situacija daje malu nadu za uspešan tok privatizacije, ali s druge strane, možemo videti da su mnoge od zemalja u našem regionu prošle ovaj put, i postale zakonite članice Evropske unije.
Free
Policijska ovlašćenja prema novom zakoniku o krivičnom postupku
Scientific article
U radu su analizirane odredbe novog Zakonika o krivičnom postupku koje se odnose na ovlašćenja policije da preduzima radnje u prethodnoj istrazi. Posebno su značajna nova rešenja: vršenje DNK analize radi utvrđivanja identiteta osumnjičenog, saslušanje svedoka od strane policije kada joj to poveri javni tužilac, uzimanje otisaka dlanova od lica za koje postoji verovatnoća da su mogla doći u dodir sa predmetima na mestu događaja, pravo ovlašćenih službenih lica policije da lica zatečena na mestu izvršenja krivičnog dela upute javnom tužiocu, a ne istražnom sudiji kao do sada. Policija ima šira ovlašćenja pri preduzimanju određenih dokaznih radnji (uviđaj za sva krivična dela i potrebna veštačenja koja ne trpe odlaganje). U hitnim slučajevima, tj. kada postoji opasnost od odlaganja policija može i bez odobrenja javnog tužioca fotografisati osumnjičenog, uzeti otiske njegovih prstiju, narediti vršenje DNK analiza i preduzeti druge radnje potrebne za utvrđivanje identiteta. Očekuje se da će to doprineti efikasnijem radu policije u prethodnoj istrazi. Prioritet u preduzimanju radnji u prethodnoj istrazi ima javni tužilac. Policija ima ovlašćenje da preduzima ove radnje kada joj to poveri javni tužilac. Zapisnici o saslušanju osumnjičenog od strane policije više se ne izdvajaju iz spisa i mogu se koristiti kao dokaz u krivičnom postupku. Sprovođenje pojedinih radnji policija može da zabeleži i uređajima za zvučno i video snimanje, a zvučni i video snimak se prilažu zapisniku, odnosno službenoj belešci. Prema novom Zakoniku policija je po prvi ovlašćena da obavi poligrafsko testiranje, tj. saslušanje osumnjičenog uz korišćenje uređaja za registrovanje fizioloških reakcija lica koje se saslušava, kao radnju koja je u isključivoj nadležnosti policije.
Free
Politika EU u rukovanju motornim vozilima na kraju životnog ciklusa
Scientific article
Rad je koncipiran kao pregled zahteva EU za harmonizovanjem sistema rukovanja motornim vozila na kraju životnog ciklusa u državama članicama EU, sa brojnim ukazivanjima na detalje tog sistema. Osnovni cilj rada je da posluži kao doprinos razvoju odgovarajućih nacionalnih propisa kojima će Community acquis biti transponovan u pravni sistem Republike Srbije. Rad sadrži detaljan prikaz Direktive 2000/53/EC kojom je u Evropskoj Uniji uređeno rukovanje motornim vozilima na kraju njihovog životnog ciklusa. Kako se problematika uređena tom direktivom oslanja na brojne druge propise EU (direktive, pravila i odluke) kojima je uređeno upravljanje otpadom, opasnim otpadom, kategorizacijom motornih vozila i druga pitanja, autor je nastojao da pojedina pitanja kojima se bavi u ovom radu prikaže u potpunosti, u svetlu svih propisa kojima su uređena. Zbog izuzetne važnosti pojmovno-terminološke problematike i neophodnosti da se za termine koji se koriste u propisima EU nađu što adekvatniji ekvivalenti u srpskom jeziku, u radu je značajna pažnja posvećena tim pitanjima.
Free
Scientific article
Političko besedništvo predstavlja granu retorike. Svaka druga grana ove kompleksne discipline u sebi sadrži određene elemente političkog. Retorika se i razvijala pod okriljem politike, a i danas je obavijena njenim ruhom. Svaki politički, pa i društveni proces kao podlogu sadrži određenu ideju, a ista se kristališe i pobeđuje na temelju govorništva. Za demokratiju je retorika od neprocenjivog značaja. Ona sama počiva na snazi ubeđenja i slobodi odlučivanja. Taj uticaj je i povratan, jer jedino u demokratskom ambijentu besedništvo može doći do punog izražaja, bez straha da će se zbog izgovorene reči ispaštati. U pogledu dileme da li se radi o nauci, veštini ili umetnosti, takođe preovladava stav da je to disciplina koja ima elemente umetnosti, ali i nauke, a za koju su, više no u većini drugih nauka, pored poznavanja određenih pravila, bitni i obdarenost, talenat, karakter i naročito nadahnuće. Političko besedništvo je nezamenljivo sredstvo politike bez kojeg bi ona postala nemoguća i besmislena, a samim tim bi bili obesmišljeni i svi društveni procesi čiji je ona podstrekač, vodič ili inspirator.
Free
Poresko pravni aspekti elektronske trgovine
Scientific article
Razvoj informacionih i komunikacionih tehnologija u poslovnim procesima uslovio je razvoj elektronske trgovine. Postojanje pravnog okvira u svetu nije znatnije ubrzalo usvajanje pravne regulative u našoj zemlji. Donošenjem Zakona o elektronskim komunikacijama, elektronskom potpisu, elektronskoj trgovini i elektronskom dokumentu stvoren je pravni okvir za elektronsko poslovanje u Srbiji a čine se napori da se izvrši usklađivanje nacionalnih pravnih propisa sa regulativom i preporukama Evropske unije.
Free
Posledice neovlašćenog otuđenja predmeta izlučnog prava po Zakonu o stečaju
Scientific article
U slučaju neovlašćenog otuđenja stvari koja je predmet izlučnog prava, izlučno pravo se transformiše u obligaciono pravo - pravo na naknadu štete. Ako je stvar otuđena posle otvaranja stečajnog postupka ili tokom prethodnog stečajnog postupka nakon stupanja na dužnost privremenog stečajnog upravnika, naknada štete u visini tržišne vrednosti stvari predstavlja obavezu stečajne mase, i namiruje se prioritetno, pre isplate potraživanja ostalih stečajnih poverilaca. Ako je stvar otuđena pre navedenih faza postupka, izlučni poverilac može zahtevati da se na njega prenese pravo na protivčinidbu ako ona još nije izvršena, a ako je protivčinidba izvršena, ima pravo na naknadu štete kao običan stečajni poverilac iz trećeg isplatnog reda na čije potraživanje se primenjuje princip srazmernog namirenja, kao osnovno načelo stečajnog postupka.
Free
Possibility of applying the rules of international humanitarian law to cyber warfare
Scientific article
Cyber warfare represents a new form of conflict in today’s world. Unlike earlier traditional armed conflicts, cyber warfare is different in terms of means, methods, techniques, and actors. Cyber warfare takes place in virtual space through the use of information and communication technologies. The actors may be states, but also individuals who can inflict significant damage on their opponents. The consequences of cyber attacks may not be immediately apparent, but can manifest much later. Similarly, the outcome of a cyber attack can be material damage or the loss of human life. Since cyber operations can take place not only during conflicts but also in peacetime, the concept of cyber aggression is often present. States are aware of the new cyber threats and are developing their defensive and offensive capabilities, adopting strategies and doctrines addressing these issues. However, there is no international agreement that regulates the open issues related to cyber warfare, as there is no consensus among states on how to regulate it. There are attempts to apply the rules of international humanitarian law that govern armed conflicts to the realm of cyber warfare. Consensus within the international community has not been reached, leaving this area unregulated. The paper aims to examine the possibility of applying the rules of international humanitarian law, specifically the rules governing the right to use force in international relations (jus ad bellum) and the rules governing the conduct of parties in conflict (jus in bello), to cyber warfare.
Free
Postupci za utvrđivanje odgovornosti i sankcije za neizvršavanje obaveza država članica EU
Scientific article
Države članice Evropske unije, kao i zemlje kandidati koje teže članstvu, moraju ulagati velike napore, kako bi se osiguralo puno poštovanje acquis-a. Kada država članica Evropske unije propusti da ispuni svoju obavezu iz Ugovora o funkcionisanju Evropske unije ili Ugovora o Evropskoj uniji, u obavezi je da preduzme sve neophodne mere da se postigne rezultat propisan ugovorima, odnosno, u obavezi je da nadoknadi pričinjenu štetu. Prekršajni postupak se smatra mehanizmom javnog sprovođenja prava EU sa centrom u upravnoj fazi postupka sprovedenog od strane Komisije sa ciljem da pregovorom dođe do sporazuma. U radu su detaljno analizirani članovi UEU i UFEU vezani za postupak za utvrđivanje odgovornosti za neizvršenje obaveza država članica Evropske unije. Posebno poglavlje posvećeno je sudskoj praksi, kao i sankcijama koje se mogu izreći u navedenoj oblasti. U tom smislu, posebno interesantno pitanje jeste svrha sankcija - paušalnog iznosa i novčane kazne, njihov odnos i dinamika izricanja.
Free
Scientific article
Cilj ovog rada je da prikaže na koji način je uspostavljen nov penzijski sistem na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija posle 10. 6. 1999. godine, odnosno uspostavljanja uprave Ujedinjenih nacija na istom području. U radu je prikazana i uloga i odgovornost privremenih institucija samouprave na Kosovu i Metohiji u stvaranju novog penzijskog sistema na tom području. Osim toga, ovaj rad posebno za cilj ima da ospori stanovišta po kojima se Republika Srbija pokušava predstaviti kao dužnik, zbog činjenice da od 10. 6. 1999. godine ne vrši isplatu penzija iz svojih javnih penzijskih fondova na većem delu teritorije Kosova i Metohije.
Free
Poželjne osobine uspešnog rukovodioca
Scientific article
U uslovima zajedničkog rada javlja se potreba za koordinacijom tog rada, za podsticanjem i usaglašavanjem individualnih aktivnosti i iznalaženjem optimalnih rešenja koja će obezbediti ostvarivanje zajedničkih ciljeva. U tim okolnostima rukovođenje se javlja kao izraz nužnosti koja proističe iz prirode i karaktera zajedničkog rada. Zato je rukovođenje uvek bilo predmet interesovanja nauke i svakodnevne ljudske prakse. Koliko će rukovođenje biti uspešno zavisi od niza činilaca, među kojima značajno mesto zauzimaju osobine ličnosti rukovodioca. Zbog toga su i opravdana nastojanja mnogih autora da identifikuju svojstva ličnosti koja bi trebalo da ima jedan čovek da bi bio dobar rukovodilac. Tako su izdiferencirane brojne liste 'potrebnih svojstava' uspešnih rukovodilaca, od kojih se ni jedna ne može smatrati univerzalnom, niti u potpunosti odbaciti. U ovom radu je učinjen pokušaj da se empirijskim putem identifikuju osobine ličnosti dobrog rukovodioca i utvrdi da li se sa promenama u našem društvu menja i značaj koji se pridaje pojedinim osobinama.
Free
Scientific article
In this paper, the authors discuss the decision-making method of the UK Financial Services Ombudsman enabling more favourable outcomes for an insured person in relation to the strict application of law. The authors delineate the manner in which the Ombudsman and the courts act and present specific examples in which the Ombudsman has recognized some rights to the insured whose exercising they themselves did not demand from the insurer. In the practice of the Ombudsman, there are numerous examples in which disputes arose due to a poor understanding of the breadth of the insurance coverage by the insured, the quality and scope of the damage repair service, a restrictive interpretation of the subject of insurance by the insurer. The circumstances on which the Ombudsman made decisions in disputes were based on the standard of a “vulnerable insured person” and a free belief of this body regarding the existence of unfulfilled expectations, which could contribute to the further improvement of the legal framework for the protection of the insured persons.
Free
Pravni aspekti osiguranja od elementarnih nepogoda
Scientific article
U ovom radu osvrnućemo se na problem prirodnih nepogoda uopšte, metode praćenja klimatskih promena, uticaj prirodnih nepogoda na osiguranje u 2013. godini. U posebnim delovima autor je obradio pravne osnove za sprovođenje osiguranja od elementarnih rizika u uslovima osiguranja domaćih osiguravača. Jedan deo elementarnih rizika obuhvaćen je požarnim polisama osiguranja imovine, dok se pokriće za neke druge posebno ugovara. Autor ukazuje na problem niske zastupljenosti ove vrste osiguranja usled niske obrazovanosti ugovarača osiguranja i predlaže da društva za osiguranje ponude paket pokrića elementarnih nepogoda.
Free
Scientific article
Donošenjem Zakona o zaštiti prirode, Srbija je dobila celovit i značajan pravni akt kojim se pruža zaštita prirodi, obezbeđuje proces jačanja održivog korišćenja obnovljivih resursa i uređuju načini i mehanizmi upravljanja njenim vrednostima u skladu sa evropskim tendecijama. Novim Zakonom se definišu i klasifikuju zaštićena područja, kao prirodna dobra, uređuje postupak njihovog proglašenja, i u isto vreme se daje doprinos njihovom očuvanju, unapređenju i zaštiti. Cilj autora je da ovim radom upoznaju širu javnost sa ovom problematikom.
Free
Pravo na poštovanje porodičnog života kroz praksu Evropskog suda za ljudska prava
Scientific article
Pod uticajem društvenih promena došlo je i do velikih izmena u sferi zaštite ljudskih prava. U radu će biti iznete neke od pomenutih novina regulisane kroz Evropsku konvenciju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, posebno u sferi porodičnih odnosa. Autor je odlučio da ukaže kako je pravo na porodični život regulisano Evropskom konvencijom i da pokaže način na koji se pomenuto pravo primenjuje u praksi Evropskog suda. U radu se može uvideti i da postoji tendencija velikih izmena u pogledu lica koja ovo pravo uživaju.
Free
Pravo na suđenje u razumnom roku - značajan princip građansko procesnog prava
Scientific article
Srbija je kao sledbenik Državne zajednice preuzela prava i obaveze iz potpisanih međunarodnih ugovora, među kojima je i obezbeđivanje prava na pravično suđenje, koje pretpostavlja i suđenje u razumnom roku, čije je poštovanje propisano članom 6 Evropske konvencije o ljudskim pravima. I pored postojanja ustavnih, procesnih i organizacionih propisa koji proklamuju pravo suđenja u razumnom roku, ne može se reći da je u našem pravnom sistemu obezbeđena potpuna zaštita navedenog prava. O tome govori i veliki broj predstavki građana Srbije kojima je nakon ratifikacije Evropske konvencije o ljudskim pravima omogućeno obraćanje Evropskom sudu za ljudska prava u Strazburu. U presudi povodom slučaja V.A.M. protiv Srbije Evropski sud za ljudska prava konstatovao je da u pravnom sistemu Srbije građani nemaju na raspolaganju delotvorni pravni lek radi zaštite prava na suđenje u razumnom roku koje je garantovano članom 13 u vezi sa članom 6 stav 1 Evropske konvencije o ljudskim pravima. Stav Evropskog suda za ljudska prava u slučaju V.A.M. protiv Srbije bio je neposredan povod za uvođenje posebnog modaliteta ustavne žalbe u slučaju povrede prava na suđenje u razumnom roku. Kako se tekst Konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda tumači u okviru precedentnog prava Evropskog suda države potpisnice treba da uzmu u obzir i posledice koje bi presuda u slučaju druge države ugovornice mogla imati u njihovom nacionalnom pravnom poretku.
Free
Pravo na zaštitu zdravlja - skromni dometi ustava Srbije
Scientific article
U ovom radu analizira se Ustav Republike Srbije (2006) u cilju utvrđivanja: da li je garantovanje prava na zaštitu zdravlja utemeljeno na vrednostima komunitarnog prava i usklađeno sa nekim ključnim principima iz osnovnih pravnih dokumenata EU, koji su u ovoj oblasti eksplicitni. Razmatra se da li ustavne nadležnosti državnih organa obezbeđuju efikasno ostvarivanje prava na zaštitu zdravlja i da li Ustav sadrži zadovoljavajući ustavni okvir za zakonsku razradu garantovanog prava. Naučni kriterijumi na osnovu kojih se vrednuju ustavna rešenja, baziraju se na normativnom i uporednom metodu; korišćeni su jezičko, sistematsko i doktrinarno tumačenje; konsultovana je praksa Evropskog suda za ljudska prava. Rezultati do kojih se dolazi su protivrečni. S jedne strane, Ustav Srbije -države kandidata za članstvo u EU - ne sadrži ključni princip komunitarnog prava: visok nivo zaštite zdravlja ljudi, te sadržinski i terminološki treba da bude dopunjen i izmenjen u tom delu. S druge strane, u uslovima skromne ekonomske osnove društva i važeće ustavne garancije prava na zdravlje, lako postaju "spisak želja" umesto ostvarivog prava.
Free
Precautionary principle in the EU law and the Italian law
Scientific article
Precautionary principle is one of those often recurring in environmental policy, but without a univocal definition. The analysis on its application in Europe and in Italy carried out in this paper highlights as this principle, linked to the risk concept, has become one of the main tenets of the overall EU and its member states’ policy. It is in fact often mentioned in EU and national regulations, but an important role when deciding on its application is given to Courts, as they are called to judge if it is appropriate or it hides protectionist measures instead.
Free
Presuda bez održavanja rasprave
Scientific article
Autor u radu analizira presudu bez održavanja usmene rasprave, kao posebnu vrstu presude koju, prema odredbama Zakona o parničnom postupku Republike Srbije (2011) može da donese prvostepeni sud u toku pripremnog postupka. Postupak za donošenje ove presude zasnovan je na principu pismenosti jer sud, ukoliko su ispunjeni zakonski uslovi, odlučuje na osnovu spisa po prijemu odgovora na tužbu. Autor konstatuje da ova vrsta presude nije potpuno nov i nepoznat institut i da je zakonodavac, motivisan razlozima efikasnosti, predvideo ovu vrstu presude kojom je, s obzirom na pojedina zakonska rešenja i njihove implikacije, odstupio od niza drugih fundamentalnih principa kao što su princip pravičnosti, princip izjašnjavanja, princip usmenosti ili princip javnog raspravljanja. Pored toga, nova zakonska rešenja u određenoj meri isključuju mogućnost da sud u praksi češće donosi ovu presudu.
Free
Primena kriminalističke nauke u praksi
Scientific article
U ovom radu su razmatrani i definisani izvesni naučni i praktični aspekti i mogući standardi u konstituisanju i jačanju kriminalističke nauke i prakse u relacijama današnjeg shvatanja borbe protiv kriminaliteta. U vezi s pojmom, sadržajem i značajem razvoja kriminalističke nauke i prakse, posebno je analizirana sve-ukupnost povezanosti teorijske i praktične kriminalistike. Značajan uticaj i doprinos naučnoj konstituciji i praktičnoj verifikaciji kriminalistike daje kriminalističko obrazovanje i edukacija, što je takođe predmet ovog rada. Posebno je u komparativnom smislu izvršeno upoređenje tendencije i međuzavisnosti kriminalističkog znanja koje se formira organizovanim i studijskim učenjem kriminalistike, u odnosu na neučenje i neposedovanje ikakvih, elementarnih kriminalističkih znanja. Nosilac kriminalističkog znanja i praktične primene je kriminalista3, koji u osnovi predstavlja profesionalno lice koje u funkciji kriminalističke teorije i prakse primjenjuje, razvija, unapređuje, štiti i afirmiše kriminalističku profesiju. Nasuprot tome, javlja se tzv. kvazi kriminalističko učenje, tj. neučenje kriminalistike, što proizvodi sasvim drugačije aspekte teorijske misli i praktičnog rada i primene takve kvazi kriminalistike u praksi.
Free
