Статьи журнала - Вестник Алматинского технологического университета

Все статьи: 1389

Тама німдерін капсулалауа арналан ондыры

Тама німдерін капсулалауа арналан ондыры

Какимов А. К., Майоров А. А., Жумадилова Г. А., Муратбаев А. М., Ташыбаева М. М.

Статья научная

Бұл мақалада тамақ өнімдерін капсулалауға арналған қондырғы көрсетілген. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, халықты негізгі тамақ өнімдерге деген қажеттілігін тұрақты қанағаттандыру, кез-келген мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуінің басты бағыттарының бірі болып табылады. Қажетті ортада еритін, емдік әсерін сақтайтын және тұтынушының талаптарына сәйкес келетін (пайдалану ыңғайлылығы, тиімділігі, қолайлы құны) қасиеттері мен сипаттамалары бар жоғары сапалы капсулаларды алу мәселесі әлі күнге дейін ашық күйінде қалып отыр. Микрокапсула алуға арналған қондырғы осындай бөлшектерден жасалды: олар қуат блогы Mercury ATX Switching Power Supply-450W; аквариумды трубка; әйнек жуғыш сорғы; ажыратқышы бар айнымалы резистор 10 кОм; dc-dc тұрақты кернеуді төмендететін тұрақтандырғыш, модуль LM2596S; желатин, натрий альгинат ерітіндісі; электромагниттік араластырғыш; су бүркуге арналған пластикалық бүріккіш (форсунка); кальций хлориді ертіндісі. Капсулалау процесінің көптеген технологиялары бар. Капсулаларды тамшылату, дисклі шашырату әдістерімен алуға болады. Бұл жұмыста капсулалау материал ретінде натрий альгинаты, желатин таңдалды. Гель түзетін қоспаның сулы ерітіндісі ретінде натрий альгинаты қосылған желатин ерітіндісі қолданылды. Ең жақсы нұсқа-құрамында 0,5% алгинат және желатин бар капсулалардың құрамы, ерітінді 40°C температурада қолданылуы керек. Капсулалар тамшылы әдіспен алынды. 0,5% натрий альгинаттан алынған капсулалар жұмсақ, беті тегіс болып шықты, орташа мөлшері 2,0×10-3м болды.

Бесплатно

Таматандыру ксіпорындарындаы ызметтерді сапасын жетілдіру жолдары

Таматандыру ксіпорындарындаы ызметтерді сапасын жетілдіру жолдары

Токбергенова У.А.

Статья научная

Аталған мақалада Қазақстандағы қоғамдық тамақтандыру орындарында көрсетілетін қызмет көрсету сапасын жетілдіру жолдары, ерекшеліктері және қызмет көрсетуші персоналдың біліктілігі төңірегіндегі мәселелер қарастырылды. Кәсіпорындағы қызмет сапасының төмендеуіне қатысты Ресейлік бизнес - тренер және қонақжайлық-сервис мәселесіндегі консультант Н.Еремееваның берген элементтеріне өзіндік жетілдіру және жаңашылдықты енгізу кеңестері қарастырылды.

Бесплатно

Тамақ өндірісіндегі кептіру кинетикасын математикалық модельдеу

Тамақ өндірісіндегі кептіру кинетикасын математикалық модельдеу

Адилбеков М.А., Орманбекова А.А., Абдукаримов С.А., Каратаева Ж.Е., Джумабекова З.А.

Статья научная

Зерттеу жұмысы тамақ өнімдерін кептіру кинетикасын математикалық модельдеу мәселелеріне арналған. Қазіргі кезеңде тамақ технологиясында жылу және масса алмасу процестерін терең түсіну өнім сапасын арттыру мен энергия үнемдеуді қамтамасыз етудің маңызды шарты болып табылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – кептіру процесінде жылу және масса алмасу заңдылықтарына сүйене отырып, өнімнің ылғал шығару кинетикасын сипаттайтын математикалық модель құру және оны өндірістік жағдайларда қолдану мүмкіндігін анықтау. Жұмыстың ғылыми идеясы — кептірудің физикалық процестерін математикалық теңдеулер арқылы сипаттау арқылы өнімнің сапасын сақтай отырып, технологиялық тиімділікті арттыру. Мақалада жылу және массаалмасу құбылыстарын сипаттайтын Фик, Нуссельт және Рейнольдс критерийлеріне негізделген модельдеу әдістемесі келтірілген. Модельдеуде стационарлы емес жылуөткізгіштік теңдеулері, бастапқы және шекаралық шарттар жүйесі қолданылып, дифференциалдық теңдеулер сандық әдіспен шешілді. Зерттеу нәтижесінде кептіру уақыты мен энергия шығынын азайтуға мүмкіндік беретін тиімді режимдер анықталды. Ұсынылған модель өнімнің ылғал құрамының динамикасын дәл сипаттап, жылуалмасу аппараттарының жұмыс параметрлерін оңтайландыруға мүмкіндік береді. Жұмыстың ғылыми құндылығы — кептіру кинетикасын математикалық жолмен сипаттау арқылы процестерді басқарудың негізін қалыптастыруында. Практикалық маңыздылығы — алынған модельдерді тағам өндірісінің автоматтандырылған жүйелерінде, кептіргіш аппараттардың жобалау және энергия үнемдеу технологияларын жетілдіру саласында қолдануға болады.

Бесплатно

Тамақ өнімдерін капсулалауға арналған жетілдірілген қондырғы

Тамақ өнімдерін капсулалауға арналған жетілдірілген қондырғы

Ташыбаева М.М., Какимов А.К., Жумадилова Г.А., Бакиева А.Б., Муратбаев А.М.

Статья научная

Капсулалар шашырату әдіспен жетілдірілген қоңдырғыда алынды. Ортадан тепкіш форсунка жұмыс істеу принципі оған берілген сұйықтықтың айналуына негізделген. Ағын форсункадағы сұйықтық, сұйық бөлшектердің форсункаға қатысты импульс моментінің әрекетіне байланысты, ол сұйықтық айналу кезінде пайда болады. Капсулалау материал ретінде натрий альгинаты таңдалды. Альгинат тамақ өнеркәсібі, құрғақ сусын концентраттарын алу үшін немесе фармацевтика өнеркәсібінде энтеросорбенттердің сұйық түрлерін тез дайындау үшін немесе өндірілетін әртүрлі салаларда және медицинада қолданылады. Еритін альгинаттардың тән ерекшелігі - олардың тұтқыр ерітінділер түзу қабілеті, сондықтан олар әртүрлі салаларда тиімді қоюландырғыш ретінде кеңінен қолданылады. Альгинаттар диеталық тағамдардың бөлігі ретінде диеталық талшықтың көзі ретінде де қолданылады. Тәжірибе жасау кезінде ортадан тепкіш форсунка d = 1,2×10-3 м таңдалды. Капсулалау материалын негіздеу үшін 0,5%, 0,8%, 1% концентрациядағы натрий альгинаты ерітіндісі алынды. Гель түзетін қоспа тұтқырлығы әр түрлі температурада натрий альгинаты ерітіндісінің концентрациясына тәуелділігі кезінде, 40 С° температурада тұтқырлық мөлшері ротордың айналу жиілігі үшін шамалы өзгереді, ерітіндіні пайдаланудың ең қолайлы температурасы 40 С° алынды. Тісті сорғының 39,3 с-1, 47,6 с-1 жоғары айналу жиілігінде гель түзетін қоспаның тұтқырлығы төмендейді, форсунка диаметрі 1,2×10-3 м өткізу қабілеті өнімділігі артады. Ал капсулалауға арналған материал ретінде 1% натрий альгинаты концентрациясы қабылданды, алынған капсула орташа диаметрі 1,4×10-3 м болды.

Бесплатно

Тағам өндірістерінің объектілері мен үдерістерін компьютерлік модельдеу

Тағам өндірістерінің объектілері мен үдерістерін компьютерлік модельдеу

Н.С. Зәуірбеков, А.А. Асылбеков, А.К. Козыбаев, Ж.С. Набиева

Статья научная

Тағам өндірістеріндегі объектілер мен процестерге математикалық модельдеуді кеңінен қолдану қажеттілігі көрсетілген. Объектілер мен процестерді компьютерлік модельдеудің мысалдары және математикалық модельдердің негізгі процестері келтірілген. Лимон, Апорт, Столовка алмаларынан берілген параметрдегі композитті шырын алу мысалы келтірілген. Нәтижесінде, Microsoft Excеl бағдарламасында перспективті-норма- тивті модельдеу әдісін қолдану арқылы титрлеу қышқылдығы 0,3%, С дәрумені 0,02% болатындай шырындардың қосылатын пайыздары есептелді.

Бесплатно

Текстиль материалдар асиетіне золь-гель композициясыны серін зерттеу

Текстиль материалдар асиетіне золь-гель композициясыны серін зерттеу

Збергенова М.М., Дюсенбиева К.Ж., Тжанова А.Ж.

Статья научная

Антимикробты целлюлозды текстиль материалы берілген жаңа тәсілмен дайын-далды. Золь-гель әдісімен алынған целлюлозды текстиль материалдың антимикробтық белсенділігін тексеруде берілген композиция текстиль материалының қасиетіне әсері қарастырылды. Зерттеу барысында берілген золь - гель композициясы зерттелген үлгілердің ауа өткізгіштік, беріктік және қыртыстану қасиеттеріне айтарлықтай әсерін тигізбейді. Тәжірибелік маңызы жүргізілген зерттеулер бойынша берілген материал тұрмыста және төтенше жағдайдағы талаптарда, қауіпті вирустар мен бактериялармен күресу кезінде қолдануға болады.

Бесплатно

Текстиль материалдарын әрлеуге қазақстанның оңтүстік өңірлерінде өсетін жүзгін өсімдігін қолдану

Текстиль материалдарын әрлеуге қазақстанның оңтүстік өңірлерінде өсетін жүзгін өсімдігін қолдану

Ораз Г.Т., Абзалбекұлы Б., Бектаев Қ.

Статья научная

Қазіргі таңда жеңіл өнеркәсіпте синтетикалық бояғыштарды қолдану елеулі экологиялық және экономикалық проблемаларды тудырады және өте келе айқын бола түсуде. Көптеген ғылыми зерттеулерде тоқыма және былғары өнеркәсібінде бұл экологияға үлкен зиян тудыратын әрлеу процестері екендігі атап айтылған. Жеңіл өнеркәсіпте әрлеу өндірісінің экологиялық мәселелерін табысты шешу үшін тоқыма бұйымдарын, былғары мен үлбірді әрлеудің арнайы эко-технологияларын дамыту, халықаралық стандарттар талаптарына сәйкес келетін уытты емес материалдарды – эко-тоқыма бұйымдарын жасауды қамтамасыз ету қажет. Жұмыстың мақсаты-осы мәселені шешудің бір бағыты ретінде жеңіл өнеркәсіп материалдарын экологиялық әрлеу үшін жергілікті өсімдік шикізатынан алынған сығындыларды қолдану. Бұл жұмыста тоқыма материалдары, аяқ киімнің үстіңгі бөліктерін, олардың түрлерін, маталардың физикалық-механикалық қасиеттерін, сондай-ақ материалдарды бояудың экологиялық әдістерін қолдану үшін қарастырылады. Зерттеу үшін Өзбекстан Республикасында өндірілген және аяқ киім өндірісінде қолданылатын әртүрлі қалыңдықтағы маталардың 5 түрлі үлгісі таңдалды: екі түрлі қалыңдықтағы стрейч маталар, джинсы және ХБ маталар және әрлеу жұмыстарын жүргізу үшін жүзгін өсімдігінен алынған сығындылар. Жүзгін (лат. Calligonum aphyllum) - Қазақстанның оңтүстігінде өсетін қарақұмық тұқымдасының көпжылдық тармақталған бұталарының тұқымы. Бұл өсімдіктер көптеген елдерде дәрі ретінде кеңінен қолданылады. Бояу мақсатында жапырақтардан, бұтақтардан және тамырлардан сығындылар жасау жұмыстарының реттілігі анықталды. Жүзгін өсімдігінің әртүрлі бөліктерінен жасалған сығындылар арқылы маталарды әртүрлі түстермен бояуға болатыны анықталды. Жеңіл өнеркәсіпте өсімдік бояғыштарын қолдану экологияны жақсартуға және сапалы экологиялық материалдар алуға мүмкіндік береді.

Бесплатно

Тележргізушілерді телеарна бейнесін жобалау процесін зерттеу

Тележргізушілерді телеарна бейнесін жобалау процесін зерттеу

Ктш А.Д., Талатбекова А.Ж.

Статья научная

Берілген ғылыми мақалада тележүргізушілердің телеарна бейнесін жобалау процесі зерттелген, сонымен қатар тележүргізушілер киіміне қойылатын талаптар қарастырыл-ды, киімдерінде тасымалданатын бөлшектердің үйлесімділігін және түрлендіру әдістерінің талаптары жобаланды, дикторлардың телеарна алдындағы бейнесін жобалау процесі қалыптастырылды.

Бесплатно

Термостойкие композиционные пленки с высокой механической прочностью на основе алициклического полиимида

Термостойкие композиционные пленки с высокой механической прочностью на основе алициклического полиимида

Зайнуллина А.Ш., Умерзакова М.Б., Мейирова Г., Сариева Р.Б., Жылгельдиева Г.Е.

Статья научная

В данной статье обсуждаются некоторые свойства и пути создания композиционных пленок на основе тройной композиции из алициклического полиимида (ПИ), полиэтилентереф-талата и полиэтиленгликоля (ПЭТФ и ПЭГ). Исследования показали, что композиции на основе ПИ, содержащие 0,1-1 мас. % ПЭТФ и 0,75-2 мас.% ПЭГ, обладают более высокими термически-ми свойствами в сравнении с исходным ПИ. Температура начала разложения этих пленок на 20-35 оС превышает аналогичные значения исходного алициклического ПИ. Показано, что разрабо-танные тройные композиции на основе алициклического ПИ, ПЭТФ и ПЭГ обладают улучшен-ными термическими и физико-механическими свойствами. Композиционные материалы могут использоваться в электротехнической отрасли в качестве диэлектрического материала.

Бесплатно

Термотрансформатор для одновременного получения холода и теплоты

Термотрансформатор для одновременного получения холода и теплоты

Дзино А.А., Малышев А.А., Малинина О.С.

Статья

Бесплатно

Техникалы жоары оу орындары студенттеріні физика бойынша оу жетістіктерін арттыру

Техникалы жоары оу орындары студенттеріні физика бойынша оу жетістіктерін арттыру

Мсабеков О.

Статья научная

The article analyzes the state of the educational achievements of students in physics engineering and technology universities, the possibility of raising them, the levels of physical assimilation of knowledge and ways to improve them. The practical significance of the article is to develop science-based guidelines for teachers and students to improve academic achievement in physics. The material in this study can be used in all kinds of works of technical and technological universities, related to enhancing and assessing students' educational achievements in physics.

Бесплатно

Технологии очистки сточных вод и инвестирование проектов по их использованию

Технологии очистки сточных вод и инвестирование проектов по их использованию

Кулажанов К.С., Омаркулов Т.О., Маукенова А.Н.

Статья научная

В статье обсуждены основные экологические и экономические проблемы, связанные с использованием различных технологий очистки сточных вод, а также пути инвестирования проектов по очистке сточных вод.

Бесплатно

Технологии производства безглютенового хлеба и национального мучного продукта теста для бешбармака

Технологии производства безглютенового хлеба и национального мучного продукта теста для бешбармака

Шаймерденова Д. А., Махамбетова А. А., Чаканова Ж. М., Сарбасова Г. Т., Искакова Д. М., Бекболатова М. Б.

Статья научная

В статье представлены данные по подбору и биохимическому составу муки из злако вых и бобовых культур, не содержащих глютен, для производства безглютеновых хлеба и национального мучного продукта. Новизна исследований заключается в изучении влияния пи щевых добавок и улучшителей на качество разработанных безглютеновых изделий. Для практического применения предложены рецептуры безглютенового хлеб а и теста для бешбармака.

Бесплатно

Технологическая линия производства сафлорового масла

Технологическая линия производства сафлорового масла

Кадирбаев М.К., Еркебаев М.Ж., Садвокасова Д.С., Матеев Е.З., Некрасов А.В., Шахов С.В.

Статья научная

Данная статья посвящена разработке малогабаритной линии по производству сафлорового масла в фермерских хозяйствах и малых предприятиях зерноперерабатывающей промышленности. В составе линии применяется сепаратор - прицепникоотборник оригинальной конструкции: в каналах сепарирования, образованных зигзагообразными отражателями в процессе виброударного самосортирования разделяются сафлор и прицепник широколистный. Достижению высокого качества конечного продукта непосредственно способствует 99%-ная степень очистки сафлора от примесей, в том числе от трудноотделимых, типа прицепника широколистного.

Бесплатно

Технологическая подготовка процесса изготовления спецодежды

Технологическая подготовка процесса изготовления спецодежды

Байжанова Ж.Б.

Статья научная

В данной статье представлена технологическая подготовка процесса изготовления специальной одежды для рабочих строительного производства, с учетом требования условия труда рабочих. Предложен новый способ обработки основных деталей спецодежды с использованием приемов малооперационной технологии и высокопроизводительного оборудования, что дает возможность усовершенствовать технологическую обработку деталей.

Бесплатно

Технологические аспекты производства хлеба из пшеничной муки, обогащённой селеном и витаминно-минеральным комплексом KAZvit

Технологические аспекты производства хлеба из пшеничной муки, обогащённой селеном и витаминно-минеральным комплексом KAZvit

Усенова Ж.Н., Тулекбаева А.К., Хиневич В.И., Мамаева Л.А.

Статья научная

В статье рассмотрены технологические аспекты обогащения пшеничной муки микронутриентами, как эффективного способа повышения пищевой и биологической ценности массово потребляемых продуктов питания в условиях роста дефицита жизненно важных витаминов и минеральных веществ у населения. Целью исследований является разработка и научное обоснование технологических решений по производству хлеба из пшеничной муки высшего и первого сортов, обогащённой органическим селеном и комплексной витаминно-минеральной добавкой KAZvit, с сохранением стабильных хлебопекарных свойств теста и качества готового изделия. В рамках работы сформирована и апробирована технологическая схема производства хлеба, включающая этапы подготовки и обогащения муки, замеса теста, брожения, формования, расстойки и выпечки, с установлением рациональных дозировок и режимных параметров процессов. Научная значимость исследования заключается в выявлении закономерностей влияния органического селена и витаминно-минерального комплекса на реологические свойства теста и формирование структуры хлеба, а практическая - в возможности внедрения разработанной технологии на предприятиях хлебопекарной промышленности Республики Казахстан. Установлены оптимальные дозировки органического селена и комплекса KAZvit, обеспечивающие сохранение и улучшение реологических характеристик теста. Для муки первого сорта отмечено сохранение высокой растяжимости теста (94–97 мм), силы теста на уровне 466 ед. и минимальные изменения упругости (123–127 мм), тогда как в муке высшего сорта наблюдалось некоторое снижение растяжимости (75–133 мм) при сохранении силы теста (388–440 ед.) и упругости (125–140 мм), что позволяет использовать оба сорта для получения хлеба с различными структурно-текстурными характеристиками. На основе обогащённой муки изготовлены опытные образцы хлеба, для которых проведена оценка органолептических и физико-химических показателей. Установлено, что содержание селена, железа, цинка и витаминов группы B сохраняется после выпечки, а показатели пористости, кислотности, влажности, пропечённости и промеса соответствуют требованиям к качеству хлебобулочных изделий. Полученные результаты подтверждают эффективность разработанной технологической схемы и перспективность её промышленного применения для производства функционального хлеба.

Бесплатно

Технологические решения в производстве химически устойчивых силикатных материалов

Технологические решения в производстве химически устойчивых силикатных материалов

Мырзалиева С.К., Аймбетова Э.О., Шаихова Ж.Е.

Статья научная

В статье представлены результаты исследования по получению химически устойчивых композиционных силикатных материалов с использованием шлаков ниобиевого производства. Примеси ниобия в шлаках придают получаемым материалам дополнительную коррозионную стойкость, механическую прочность и химическую устойчивость. Разработаны оптимальные составы силикатных композиционных материалов и технологическая схема их приготовления.

Бесплатно

Технологические свойства кукурузной муки, их влияние на качество полуфабрикатов и безглютеновых макаронных изделий

Технологические свойства кукурузной муки, их влияние на качество полуфабрикатов и безглютеновых макаронных изделий

Юрчак В.Г., Рожно А.В.

Статья научная

В статье рассмотрены свойства кукурузной муки как сырья для разработки безглюте-новых макаронных изделий. Приведены результаты исследований показателей макаронных свойств муки: крупности, водопоглотительной способности, содержания каротиноидных пигментов, а также активности протеолитических ферментов, автолитической активности и количества жира. Показано изменение кислотности кукурузной муки в процессе хранения. Установлены показатели влажности и крошковатости теста из кукурузной муки. Даны рекомендации по выбору сорта кукурузной муки.

Бесплатно

Технологические характеристики сушеного мясного полуфабриката, полученного СТП-сушкой

Технологические характеристики сушеного мясного полуфабриката, полученного СТП-сушкой

Немирич А.В., Максименко А.Е., Гавриш А.В., Рекеда Л.Л.

Статья научная

Определены формы связи влаги в восстановленных образцах сушеного мясного полуфаб-риката (СМП), его технологические характеристики: коэффициент водопоглощения, влагоудерживающая, жироудерживающая, эмульгирующая способности и агрегативная стойкость. Установлено, что СМП имеет на 8,7% больше слабо связанной влаги, чем в образце конвективной сушки. Наличие этой влаги придает продукту большую сочность и нежную консистенцию. СМП обладает высокими технологическими свойствами, что позволяет очертить направления их использования в технологиях кулинарной продукции.

Бесплатно

Журнал