Әлеуметтік маңызы бар тағам өнімін - нанды қажетті компоненттермен байыту - халықтың дұрыс тамақтануын түзетудің кеңінен қолданылатын және тиімді механизімі. Ғылыми зерттеу жаңғақ қабығынан алынған сулы -этанолды экстрактысын нан пісірі технологиясында қолдану мүмкіндігін, оның ұн мен бидай қамырның наубайханалық қасиеттеріне әсерін зерттеуге негізделген. Мақалада емдік - профилактикалық қасиеттерге ие, тағамдық құндылығы жоғары жаңғақ қабығынан алынған сулы - этанолды экстрактының химиялық, аминоқышқылдық құрамы көрсетілген, оның қауіпсіздігі және қамырдың технологиялық қасиеттерін жақсарту үшін қолданудың қажеттілігі айқындалған. Грек жаңғағы қабығынан алынған сулы -этанолды экстрактын әртүрлі мөлшерлерде енгізу кезіндегі, ашу үдерісін сипаттайтын негізгі параметрлері: қамырдың көтерілу динамикасы ұның және бидай қамырының газ түзу, газ ұстау қабілеттеріне әсері зерттелінді. Сулы-этанолды экстрактыны қамыр иленетін судың мөлшеріне 10,20,30 және 40% көлемінде алмастыра отырып қосу арқылы зерттеу тәжірибелері жүргізілді. Бидай қамырының бақылау және сынамалық үлгілерін салыстырмалы бағалау кезінде 20% сулы - этанолды экстракт қосылған сынақ үлгісі ең оңтайлы сипатамаларға ие болды. Бұл ретте газ түзу қабілеті 18 %, газ ұстау қабілеті 19 % өсіп, сонымен қатар қамырдың ашу ұзақтығы қысқарды. Мақалад ингредиенттердің құрамын таңдау, қамырдың наубайханалық қасиеттерін жақсарту үшін грек жаңғағы қабығынан алынған сулы -этанолды экстрактыны қолдану қажеттілігі ғылыми негізделді.

Бесплатно

Бидай дақылының физиологиясына натрий хлоридінің әсерін экологиялық тұрғыдан бағалау

Г.С. Сұлтангазиева, А.С. Беркинбаева, Ж.Д. Алимкулова

Статья научная

Мақалада ауылшаруашылығы айналымындағы жерлердің топырағының тұздану құбылысының салдарынан туындайтын бидай дақылдарының тамырларындағы анотомиялық өзгерістерге байланысты орын алатын физиологиялық және биохимиялық өзгерістердің пайда болу мәселелері қарастырылып, тұзды топыраққа төзімді бидай дақылының сұрыптарын зерттеу арқылы азық-түлік қауіпсіздігін нығайту және бидай дақылының өнімділігін арттыру жолдары келтірілген. Жүргізілген салыстырмалы зерттеулер нәтижесінде «Қазақстан-3» сұрыбының басқа сұрыптарға қарағандағы артықшылығы көрсетіліп, сонымен қатар оның экзодермасының және эндодермасының қалыңдықтарының өзгеру ерекшеліктері анықталған: экзодерма қалыңдығы бойынша - Шағала (86%) > Қайыр (84%) > Қазақстандық ерте пісетін (83%) > Мельтурн (77%) > Қазақстан-3 (63%); эндодерма қалыңдығы бойынша - Қазақстандық ерте пісетін (97%) > Қайыр (93%) = Мельтурн (93%) > Шағала (76%) > Қазақстан - 3 (61%).

Бесплатно

Бидай наныны физика-химиялы, антиоксидантты асиеттеріне арша нтаыны (Juniperus communis L) сері

Ибраимова С.Е., Уажанова Р.У., Мулдабекова Б.Ж., Мухтарханова Р.Б., Изтелиева Р.А.

Статья научная

Мақалада нан өнімдерінің физика-химиялық құрамын, антиоксиданттық белсенділігін жоғарылату мақсатында өсімдік шикізатын қолдану қарастырылды. Өсімдік шикізаты ретінде арша жемістерінің ұнтағы (Juniperus communis L) таңдалды. Зерттеудің мақсаты ұнтақталған арша жемістерін қосу арқылы нанның физика-химиялық, антиоксиданттық қасиеттерін жоғарылату. Нан өнімдерінің технологиясын жетілдіру барысында антиоксиданттық белсенділігі жоғары өнімнің жаңа түрі әзірленді. Ұнтақталған арша жемісі (Juniperus communis L) нан рецептурасына 3% мөлшерде қосылды. Сонымен, 3% ұнтақталған арша жемісі қосылған нанның антиоксиданттық белсенділігінің мәні бақылау үлгісімен салыстырғанда 2 есе жоғары, бұл сәйкесінше 15,5 және 7,5 мг/100 г құрайды. Осыған байланысты 3% ұнтақталған арша жемісі қосылған нанның антиоксиданттық белсенділігінің жоғары деңгейі оны сақтау процесіне тікелей әсер етті. Сонымен қатар 3% ұнтақталған арша жемісі қосылған нанның физика-химиялық құрамы зерттелді. Ұнтақталған арша жемісі қосылған нанның сапа көрсеткіштері, антиоксиданттық белсенділігі жоғарлады, бұл ұнтақталған арша жемістерінің дайын өнімнің сапалық қасиеттеріне жоғары әсер еткенін көруге болады. Жұмыстың тәжірибелік құндылығы ұнтақталған арша жемістері нан өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығын арттыру кезінде алғаш рет қолданылды.

Бесплатно

Бидай сұрыптарының технологиялық потенциалын құрылымдық көрсеткіштері негізінде математикалық модельдер арқылы бағалау

Рахымбаева М.Р., Кулажанов Т.К., Изтаев А.И., Якияева М.А., Черных В.Я., Турсунбаева Ш.А.

Статья научная

Бұл мақалада бидай сұрыптарының физика-химиялық, технологиялық қасиеттерін сипаттайтын көрсеткіштерінің саны отыздан асып отыр. Олардың өзара қатынастарының ерекшеліктері бар. Жеке дәннің өзгешеліктері бар. Жеке дәннің ерешеліктері өздеріне сәйкес көрсеткіштердің шамаларына байланысты қасиеттеріндегі өзгерістерді көрсетеді. Әр түрлі сипаттағы көрсеткіштердің өзара байланысын математикалық регрессиялық модельдік теңдеулер арқылы біріктіретін, әдістемелік тұрғыдан потенциал шамасын оның дәні, ұны, қамыры және наны бойынша анықтап, сапалық деңгейін көрсету арқылы салыстыру мүмкіндігін тудырады. Оның практикалық маңыздылығы өте жоғары. Осыған байланысты бидай сұрыптарының технологиялық есептеу олардың сапалық деңгейіне байланысты ранжировка жасаудың мүмкіншілігін болдырады. Отандық бидай сұрыптарының дән, ұн, қамыр және нан көрсеткіштеріне байланысты жекеленген технологиялық потенциалдары есептелініп, әрбір бидай сұрыптарының толық сапалық дәрежесі зерттелді. Жұмсақ жаздық және күздік бидай сұрыптарының технологиялық потенциалы бойынша жоғары көрсеткіш Жұмсақ жаздық бидай Алмекен-3,699, технологиялық потенциалы төмен жұмсақ жаздық бидай Казахстанская 10-2,025 сұрыпы құрады. Дәннің түрлі сұрыптарының физикалық, биохимиялық, ұн тарту және наубайханалық қасиеттерін белгілейтін көрсеткіштер байланысын анықтау мақсатында көптік корреляция коэффициенттері есептелді. Көптік корреляция коэффициентті, Фишер коэффициенті, Стьюдент коэффициенттері бір-біріне әсер ету коэффициенттері болып табылады. R-studio программасының көмегімен есептеп шығарылды.

Бесплатно

Бидай ұнының микробиологиялық зақымдануына сапалық баға беру

Л.Ж. Алашбаева, Д.А. Шаншарова, П.С. Уалиева, Г.Ж. Абдиева

Статья научная

Жұмыста дәннің, ұнның, нанның Васіllius түрінің бактерия спораларымен ластану мә- селесіне байланысты сұрақтар қарастырылған. Бірінші сұрыпы бидай ұнына технологиялық және бактериологиялық әдістермен нанды картоп ауруына зерттеу жүргізілді. Үш өнді- рушінің ұндары картоп таяқшасының спораларымен ластану деңгейі бойынша әлсіз және орташа болып сипатталды.

Бесплатно

Бие сті негізінде балмзда ндіру технологиясын жетілдіру

Нртаева А.Б., Машанова Н.С., Сапарова Н.И., Лайыызы А.

Статья научная

В статье представлена новая технология производства мороженого на основе кобыльего молока. Изучены основные лечебно-профилактические свойства нового вида мороженого. Пока-зано, что данная технология позволяет улучшить пищевую и биологическую ценность мороже-ного, а также совершенствовать технологию нового полезного продукта для организма челове-ка. Исследованы биохимические показатели мороженого на основе кобыльего молока. Разрабо-танный продукт соответствует всем нормативным требованиям, предъявляемым к мороженому.

Бесплатно

Биогумус - экологически чистое органическое удобрение

Джакупова И.Б., Даутбаева Г.А., Шаихова Ж.Е.

Статья научная

Данная статья посвящена одному из способов повышения плодородия почвы -применению биогумуса, являющегося продуктом жизнедеятельности дождевых червей. Формирование и развитие данного направления обусловлено возможностью решения на биологической основе ряда актуальных экологических задач - повышение плодородия почвы, получение высококачественного чистого органического удобрения, выращивание безопасной сельскохозяйственной продукции и др. По результатам проведенного химического анализа, в почве не обогащенной удобрением, содержание гумуса составило 5,75%, а в почве обогащенной удобрениями 7,89%. Наличие в биогу-мусе микроэлементов, ферментов, стимуляторов роста, ауксинов и других физиологически ак-тивных веществ способствует получению высококачественной продукции. В дальнейшем био-гумус планируется примененять в выращивании сельскохозяйственных культур в Казахстане.

Бесплатно

Биологиялы ндылыы жоары сімдік шикізатыны адам азасына сері

Маматаева А.Т.

Статья научная

В статье освещены результаты исследования биологической активности препарата из местного растительного сырья - виноградных косточек, показана его роль в повышении биологической ценности пищевых продуктов. Выявлено, что виноградные косточки содер-жат значительное количество биологически активных соединений, включая полифенолы. Результаты исследования показали, что прием биологически активного препарата, получен-ного из виноградных косточек, снижает перекисный гемолиз эритроцитов у крыс. Кормление экстрактом виноградных косточек также увеличивало каталазную активность эритроци-тов животных. Таким образом, одним из наиболее эффективных способов повышения ус-тойчивости организма воздействию неблагоприятных факторов является применение биологически активных соединений, полученных из растительного сырья.

Бесплатно

Биополимерлер, ауын езбесі жне сзбе негізіндегі таамды сірнелерді реологиялы асиеттері

Тюсюпова Б.Б., Артыкова Д.М., Тажибаева С.М., Мусабеков К.Б.

Статья научная

Определено влияние количества творога с пониженной жирностью на структурно-меха-нические свойства структурированных систем на основе концентрата дыни. Рост прочности системы обоснован формированием сетки Н-связей между белковой сывороткой и кальциевыми солями в твороге и пектинами дынный мякоти, стабилизированных гидрофобными взаимо-действиями между их неполярными участками. Показана возможность увеличения модуля уп-ругости, равновесного модуля, истинного предела текучести, пластичности, а также, значения коэффициента устойчивости, текучести, добавлением творога в систему, полученных на осно-ве дынного концентрата.

Бесплатно

Биопротекторлы асиеттері бар азы-тлік жабынын алу

Сабралы С.Е., Куцова А.Е., Абжанова Ш.А., Каташева А.Ч., Байбекова А.У.

Статья научная

Бұл жұмыста тағамдық жабындардың биопротекторлық қасиеттері зерттелді. Қазіргі таңда тағам өнеркәсібінде өнімді микробтық ластанудан, ауаның оттегінің әсерінен тиімді қорғауды қамтамасыз ететін, сақтау кезеңінде өнімнің кебуіне жол бермейтін, соның ішінде өнімнің бетіне жағылатын және онымен бірге жейтін түбегейлі жаңа орау материалдарын жасауға ерекше назар аударылады. Ет жартылай фабрикаттарын өндіруде қорғаныс жабындарын қолдану сапасы мен сыртқы түрін жақсартуға, сондай-ақ жартылай фабрикаттардың балғындығын сақтауға мүмкіндік береді. Жұмыстың мақсаты - биопротекторлық қасиеттері бар азық-түлік жабындары және өсімдік шикізатының биологиялық белсенді заттарының сығындыларын алу. Зерттеу нысандары ретінде ет өнеркәсібінің құрамында коллагені бар қайталама шикізаты (шұжық және консервілеу өндірістерінде сиыр етінен бөлінетін тамырлар, сіңірлер, фассиялар), протеолитикалық ферменттік препараттардың әсерінен бағытталған биомодификация арқылы жануарлар тіндерінен оқшауланған коллаген ақуыздарының дисперсті түрлері, СО2-дәрілік өсімдіктер мен дәмдеуіштердің сығындылары және олардың жеке құрамымен композициялық негіздер ортақ пайдаланылды, Воронеж мемлекеттік инженерлік технологиялар университетінің жануарлардан алынатын өнімдер технологиясы кафедрасының зертханасы және Алматы технологиялық университетінің Тағам қауіпсіздігі ғылыми зерттеу институты жағдайында алынды. Табиғи антиоксиданттардың көзі ретінде өсімдік шикізатының СО2 сығындыларын таңдау олардың классикалық әдістерінен алынған сығындылармен салыстырғанда айқын антиоксиданттық белсенділігіне байланысты екенін көрсетті. Бұл антиоксиданттар азық-түлік жабындылар өнімнің жарамдылық мерзімін ұзартты, оны тотығудан және түсінің өзгеруінен қорғайтыны белгілі болды.

Бесплатно

Биотехнологическая обработка коллагенсодержащего сырья

Жуманова Г.Т., Ребезов М.Б.

Статья научная

В данной статье проведены исследования по получению бактериальной закваски для биотехнологической обработки коллагенсодержащего сырья. Методы биотехнологии имеют большие перспективы. Биотехнологическая обработка вторичного сырья позволяет практически полностью сохранять все незаменимые аминокислоты, а также получить белковый обогатитель с высокой степенью сбалансированности. Полученная в лабораторных условиях бактериальная закваска позволяет сделать вывод о положительном влиянии ферментных препаратов микробного происхождения не только на формирование физико-химических, микроструктурных, микробиологических, структурно-механических показателей, но и на качественные характеристики готового продукта.

Бесплатно

Биотехнология получения и применения высокопротеиновой муки из хлопкового шрота

Бешимов Ю.С., Хайдар-заде Л.Н., Бахриддинова Н.М.

Статья научная

В статье приведена биотехнология получения высокопротеиновой муки из вторичных ресурсов масложировой промышленности. Изучен химический состав шротов,полученных из семян различных разновидностей хлопчатника. Подобраны чистые культуры микроорга-низмов,сбраживающие шроты. Изучено влияние высокопротеиновой муки из хлопкового шрота в производстве пшеничного хлеба с пониженными хлебопекарными свойствами. Реко-мендовано использовать протеиновую муку в качестве белкового обогатителя в произ-водстве хлебобулочных изделий в количествеот 3-5% для улучшения качества изделий и повышения белковой ценности хлеба.

Бесплатно

Бойлы уыршаты ндіру кезінде пакетті жобалау жне технологиясын жетілдіру

Ахман Ж.А., Талгатбекова А.Ж., Сабитова А.М.

Статья научная

Бойлық қуыршақтарды дайындау жеңіл өнеркәсіп саласының бір бөлшегі. Адам денесін толықтай жауып тұратын, сыртқы факторларды ішке өткізбейтін бойлық қуыршақты қолдану адам денесінің қажетті көлемде ауамен қамтамасыз етілуін тежейді. Бұл кемшілікке мән бере отырып бойлық қуыршақтың қолданысқа қолайлы болуын қамтамасыз ету арқылы және осы тақырыпқа байланысты зерттеулердің аз болуын ескере отырып бойлық қуыршақты жасау технологиясын зерттеп, кемшіліктеріне тиімді шаралар қолданылды. Мақаланың мақсаты бұйымның ауаөткізгіштік қасиетін жоғарылату және технологиялық шешімін табу. Бұл бойлық қуыршақты тұтыну барысында адам денесінің қажетті көлемдегі ауамен қамтамасыз етуін талқылайды. Ғылыми мақалада бойлық қуыршақты дайындауға таңдалған мата түрлерінің ауаөткізгіштік қасиеті зерттелді. Конструкторлық және технологиялық ерекшеліктер енгізу бойлық қуыршақтың ішкі негізіне өзгерістер берді. Осы тақырыптың зерттеудегі негізгі бағдары тұтынушының бойлық қуыршақты қолдану барысындағы уақыт көрсеткішін ұзарту. Бойлық қуыршақты жасауда ең басты талаптардың бірі - эстетикалық көрнектілігі. Сан түрлі маталардың ішінен бойлық қуыршақтың сырт көрінісіне үйлесетін төрт түрлі мата таңдалды. Олардың құрамы, тығыздығы, түк ұзыныдығы зерттеліп, сипаттамасы енгізілді. Ол дайындалатын болашақ кейіпкердің сырт бейнесін толықтай ашуға және кейіпкердің сыртқы ортамен байланысында жағымды көзқарас қалыптастыруына көмектеседі. Барлық зерттеулер мен талқылаулардың нәтижесінде бойлық қуыршақтың сыртқы негізіне ең ұтымды мата қолданысқа ұсынылды. Зерттелген жұмыс нәтижелері бойлық қуыршақтың тек өндірістік салада емес ғылыми-зерттеу саласында өз үлесін қосады. Бойлық қуыршақты дайындауда арнайы бағыт-бағдарын береді.

Бесплатно

Болашақ шетел тілі мұғалімдерінің зерттеушілік құзыреттілігін қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық ерекшеліктерінің мазмұны

Н.Н.Абдыгалиева, Ә.Т.Тәубеева

Статья научная

Аталмыш мақалада тілдік жоғары оқу орындарында болашақ шетел тілі мұғалімдерін даярлау барысында зерттеушілік құзыреттілікті қалыптастырудың басты ерекшеліктері сөз етіледі. Автор зерттеушілік құзыреттілік мұғалімнің кәсіби іс-әрекетінің негізін құрап, педагогикалық шеберліктің жоғарғы деңгейіне жетудегі анықтаушылары бола отырып, жобалаушы немесе құрылымдық қабілеттер болып табылатындығын басты назарға ала отырып, зерттеушілік құзыреттіліктің мұғалімнің педагогикалық іскерлігін арттыруда да маңызды рөл атқаратындыңын айқындайды.

Бесплатно

Бтін тартылан ндар оспасынан дайындалан нан німіні сапасын баалау

Изембаева А. К., Байысбаева М. П., Молдалова З. Н., Байбатыров Т. А.

Статья научная

Берілген мақалада дәстүрлі емес өсімдік шикізаты ретінде құнды Чиа дәндері алынды. Чиа дәндерін бұқтырып, бүтін тартылған бидай және қара бидай ұндары қоспасына қосып нан пісірілді. Нанның рецептурасы бойынша тиіміді үлгісі таңдалып, қамыр мен дайын нан өнімінің барлық сапалық көрсеткіштері бағаланды. Зерттеу нәтижелерін қорыта келгенде бидай қамырына жақсартқыш ретінде 10% бұқтырылған чиа ұнтағы қосылған үлгі тиімді нұсқасы деп таңдалды. Осы нұсқалармен дайындалған жартылай фабрикаттың консистенциясы, құрғақтылық дәрежесі жалпы айтқанда қамырдың құрылысы жақсы болып, сол қамырдан алынатын дайын өнімнің сапасын нашарлатпайтыны анықталды. Тиімді үлгі құрамында бақылау үлгісімен салыстырғанда антиоксиданттардың массалық үлесі жоғары болды. Нан құрамына қосылатын шикізаттардың крахмал мөлшері аз ал, ақуызы көп болуы себебінен тиімді нұсқа деп таңдалған дайын нанның да құрамындағы крахмал мөлшері төмендеп соның себебінен дайын өнімнің ескіруі баяу жүретіні белгілі болды.

Бесплатно

Булочка «На здоровье» - функциональный продукт питания

Сарлыбаева Л.М.

Статья научная

В настоящей статье автор дает характеристику функциональным продуктам питания и на основании расчетных данных предлагает рецептуру новых видов хлебобулоч-ных изделий, на примере булочки «На здоровье», обладающих корректирующим действием при кальциевой недостаточности.

Бесплатно

Былары алдытарын киімдерді рлендіретін шекейлер жасауа олдануды кейбір жолдары

Турсын К.А., Турганбаева С.Т., Болысбекова Р.Т., Усенбеков Ж.

Статья научная

Жұмыста былғары қалдықтарын әшекей түрінде, іске қайта жарату мәселесі қарастырылған. Әшекейлердің жазық және көлемді түрлерін былғарыдан орындау үрдісітері, жылу алмасуы қарастырылған. Көлемді әшекей - жапсырманы орындаудың технологиялық үрдісі келтірілген. Қолданылатын құрал саймандармен, өңдеу әліптері келтірілген. Жұмыс нәтижелері бұйымдарды әрлеуде қолданылады, киімнің көркемдік бағасын арттыруға мүмкіндік береді.

Бесплатно

Былары материалдардаы тігімдегі жіпті инені тескен тесігіні келтірілген радиусын анытау

Усенбеков Ж., Болысбекова Р.Т.

Статья научная

Жұмыста былғары және құрама материалдарды тігу кезінде инешаншымнан пайда болатын, ылғал өткізбейтін капилляр тесіктің келтірілген радиусының мөлшері және отырғызусыз тігісте материалды жылжытатын механизмдердің қателерінің капиллярлы тесікке әсері анықталған. Материалды жылжыту механизмдерінің қателері тесіктің ауданын ұлғайтып, тігістің ылғал өтімділігін көбейтетіні көрсетілген.

Бесплатно

Былары нерксібінде жібіту процесін олдану жне тері шикізатына сер ететін факторлар

Иманбекова В.Б.

Статья научная

Бұл мақалада былғары өнеркәсібінде ғылыми - технологиялық үдерістің алға басуы -химиялық материалдардың қолданылуымен, шығарылатын өнім сапасын арттырумен және өндіріс нәтижелілігімен тығыз байланыстылығы көрінеді. Жібітуден соңғы өңдеуді, жібіту ұзақтығын, кір, консервілеуші заттарды кетіргенше жүргізуге болатын мәселелері қарастырылған. Шетел ғалымдарының жібіту анықтамалары талқыланып және оған әсер ететін факторлары зерттеу жүргізілген. Былғары өнеркәсібінде жібіту процессін тері шикізатын өңдеудің келесі жүргізілетін процесстерге маңызды әсері бар деп, қолданудың мүмкін жолдары ұсынылған.

Бесплатно

Білім берудегі білімді ізгілендіру және қоғамдық пәндер

Сулейменова А.Х., Игисенова А.Р.

Статья научная

қоғамның рухани жаңғыруы және гумани-тарлық пәндерді оқыту тұрғысынан қарастырады. Білім беруді ізгілендіруде студенттердіңбойында мейірімділік, сұлулық, адалдық, шыншылдық, әділеттілік, адамдар арасындағы теңдәрежедегі қарым-қатынас сияқты гуманистік тәрбие мен білім берудің жолдары көрсетіл-ген. Білім беру адами капиталдың қалыптасуын қамтамасыз етудің негізі ретінде алынса, олтуа біткен ақыл-ой мен физикалық қабілет, дарын, сыйдың негізінде ғана емес, алынған біліммен біліктілікті негізінде мүмкін болады.

Бесплатно

1
...
14
15
16
17
18
19
20
...
В конец

Журнал